Page loading... Please wait.
4|3|10 - द्वीपादनुसमुद्रं यञ्
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
4|3|10
SK 1380
द्वीपादनुसमुद्रं यञ्   🔊
सूत्रच्छेदः
द्वीपात् (पञ्चम्येकवचनम्) , अनु-समुद्रम् (अव्ययम्) , यञ् (प्रथमैकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 ङ्याप्प्रातिपदिकात्  4|1|1 तद्धिताः  4|1|76 प्राग्दीव्यतोऽण्  4|1|83 समर्थानां प्रथमाद्वा  4|1|82
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
समुद्रसमीपे यो द्वीपः, तस्माद् यञ् प्रत्ययो भवति शैषिकः। कच्छादिपाठातणो, मनुष्यवुञः चापवादः। द्वैप्यम्। द्वैप्यं भवन्तो ऽनुचरन्ति चक्रम्। अनुसमुद्रम् इति किम्? द्वैपकम्। द्वैपमन्यत्।
`अनुसमुद्रम्` इति। समुद्रं समयाऽनुसमुद्रम्। `अनुर्यत्समया` 2|1|14 इत्यव्ययीभावः। `अणो मनुष्यवुञश्चापवादः` इति। `कच्छादिभ्यश्च` 4|2|132 इति प्राप्तस्याणः। `मनुष्यतत्स्थयोर्वुञ्` 4|2|133 इति प्राप्तस्य वुञः॥
अनुसमुद्रमिति । ठनुर्यत्समयाऽ इत्यव्ययीभावः । सप्तम्यन्तं चैतद्, तद् द्वीपस्य विशेषणम्, तदाह---समुद्रसमीपे यो द्वीप इति ॥
सिद्धान्तकौमुदी
समुद्रस्य समीपे यो द्वीपस्तद्विषयाद्द्वीपशब्दाद्यञ् स्यात् । द्वैप्यम् । द्वैप्या ॥
द्वीपादनुसमुद्रं यञ् - द्वीपादनु ।अनुसमुद्र॑मिति सामीप्ये अव्ययीभावः । अनुसमुद्रमिति सप्तम्यन्तम्, विद्यमानादित्यध्याहार्यम् । तदाह — समुद्रस्य समीपे इति । द्वैप्येति ।यञश्चे॑ति ङीप् तु न,अनपत्याधिकारस्थान्ने॑ति तन्निषेधात् ।
द्वीपादनुसमुद्रं यञ् - द्वीपादनु । समुद्रं समया अनुसमुद्रम् ।अनुर्यत्समया॑इत्यव्ययीभावः । सप्तम्यन्तं चेदम्, विद्यमानक्रियाद्वारा द्वीपविशेषणमित्याशयेनाह — -समुद्रसमीपे यो द्वीप इति । कच्छाद्यणो मनुष्यवुञश्चापवादोऽयम् । अनुसमुद्रं किं । द्वैपमन्यत् । कच्छाद्यण् । द्वैपको मनुष्यः ।मनुष्यतत्स्थो॑रिति वुञ् । द्वैप्येति ।यञश्चे॑ति ङीब्न भवति,अपत्याधिकारस्थादेव यञो ङी॑बिति प्रागेवोक्तत्वात् ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.