Page loading... Please wait.
3|2|19 - पूर्वे कर्तरि
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
3|2|19
SK 2933
पूर्वे कर्तरि   🔊
सूत्रच्छेदः
पूर्वे (सप्तम्येकवचनम्) , कर्तरि (सप्तम्येकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 धातोः  3|1|91
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
पूर्वशब्दे कर्तृवाचिन्युपपदे सर्तेर् धातोः टप्रत्ययः भवति। पूर्वः सरति इति पूर्वसरः। कर्तरि इति किम्? पूर्वं देशं सरति इति पूर्वसारः।
`पूर्वशब्दे कर्त्तृवाचिन्युपपदे प्रत्ययः` इति। एतेन कत्र्तरीत्यनेनोपपदं विशिष्यते, न कत्र्ता। प्रत्ययार्थो निर्दिश्यत इति दर्शयति; तस्य `कत्र्तरि कृत्` 3|4|67 इत्यनेनैव निर्देशात्। अयुक्तत्वादिह निर्देशस्येत्यभिप्रायः। ननु च पूर्वः सरतीत्यत्रासामथ्र्यमस्ति, तथा हि-- पूर्वशब्दोऽयं व्यवस्थावचनः, अवयववाची वा। तत्र पूर्वस्मिन् कल्पेऽवधिरपेक्षणीय-- अस्मादयं पूर्व इति। इतरस्मस्त्ववयवी पदार्थः, यथा -- पूर्व कायस्येति, उभयोरपि सापेक्षितत्वात्, असामर्थ्ये सति प्रत्ययानुत्पत्तिः? नैष दोषः; पूर्वशब्दः सम्बन्धिशब्दः। सापेक्षेऽपि वृत्तिर्ननु भवत्येव, यथा-- देवदत्तस्य गुरुकुलमिति॥
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
सिद्धान्तकौमुदी
कर्तृवाचिनि पूर्वशब्दे उपपदे सर्तेष्टः स्यात् । पूर्वः सरतीति पूर्वसरः । कर्तरि किम् । पूर्वं देशं सरतीति पूर्वसारः ॥
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.