॥ तस्मै पाणिनये नम: ॥
Page loading... Please wait.
3|2|169
SK 3149
3|2|169
विन्दुरिच्छुः   🔊
SK 3149
सूत्रच्छेद:
विन्दुः - प्रथमैकवचनम् , इच्छुः - प्रथमैकवचनम्
अनुवृत्ति:
-
अधिकार:
प्रत्यय:  [3|1|1] , परश्च  [3|1|2] , आद्युदात्तश्च  [3|1|3] , धातो:  [3|1|91] , वर्तमाने  [3|2|123] , आ क्वेस्तच्छीलतद्धर्मतत्साधुकारिषु  [3|2|134]
सम्पूर्णसूत्रम्
Unavailable at the moment
सूत्रार्थ:
This sutra is not updated yet.

The sutras are being written one by one, so this sutra will eventually get updated. Meanwhile, you can refer to the commentaries below.
One-line meaning in English
This sutra is not updated yet.
काशिकावृत्तिः
विदेर् नुमागमः, इषेः छत्वम् उकारश्च प्रत्ययो निपात्यते तच्छीलादिषु कर्तृषु। वेदनशीलो विन्दुः। एषणशील इच्छुः।
`विदेः` इति। `विद ज्ञाने` (धातुपाठः-1064)। इतरेषां त्वनभिधानान्निपातनसामथ्र्याद्वा ग्रहणं न भवति। `इषेः` इति। `{इष-धातुपाठः-} इषु इच्छायाम्` (धातुपाठः-1351) इत्येतस्य। `इष गतौ` (धातुपाठः-1127) इत्यादीनां त्विषीणां पूर्ववद्ग्रहणं न भवति। `इच्छुः` इति। छकारादेशो निपात्यते। `छे च` 6|1|71 इति तुक्, `स्तोः श्चुना श्चुः` 8|4|39 इति श्चुत्वम्॥
विन्दुरिच्छुः॥ विदेरिति। ज्ञानार्थस्य ग्रहणं नेतरेषाम्, अभिधानात्, निपातनाद्वा। बिन्दुशब्दस्तु पवर्गादिः ठ्बिदि अवयवेऽ इत्यस्मादौणादिके ठ्मृगय्वादयश्चऽ इत्युप्रत्यये भवति। वकारस्यच्छन्दसि पक्षे भकार इष्यते---वैश्वदेवा भिन्दव इति। इषेरिति। ठिषु इच्छायाम्ऽ इत्यस्य। ठिषु गतौऽ ठिष ठाभीक्ष्ण्येऽ इत्येतयोस्तु पूर्ववदग्रहणम्॥
सिद्धान्तकौमुदी
वेत्तेर्नुम् एषेश्छत्वं च निपात्यते । वेत्ति तच्छीलो विन्दः । इच्छति इच्छुः ॥
विन्दुरिच्छुः - विन्दुरिच्छुः । वेत्तेरिति । "विद ज्ञाने" इत्यस्यादुप्रत्यये प्रकृतेर्नुमागमः । इषु इच्छायामित्यस्मादुप्रत्यये षकारस्य छत्वं च निपात्यते इत्यर्थः । वेत्तीति । धातुप्रदर्शनम् । तच्छील इति । वेदनशील इत्यर्थः । इच्छतीति ।इषु इच्छाया॑मिति धातुप्रदर्शनम् । एषणशील इत्यर्थः ।
विन्दुरिच्छुः - विन्दुरिच्छुः ।विद ज्ञाने॑ इत्यस्यैव ग्रहणं नेतरेषाम् । एवमिषेरपि इच्छार्थकस्यैव ग्रहणं, नत्विष गतौ, इष आभीक्ष्ण्ये इत्यनयोः, अनभिधानान्निपातनाद्वेति भावः । बिन्दुशब्दस्तु पवर्गीयादिः — विदि अवयवेऽस्मान्मृगय्वादित्वात्कुप्रत्यये बोध्यः ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. If you can help in fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!