॥ तस्मै पाणिनये नम: ॥
Page loading... Please wait.
1|3|40
SK 2713
1|3|40
आङ उद्गमने
SK 2713
सूत्रच्छेद:
आङः - पञ्चम्येकवचनम् , उद्गमने - सप्तम्येकवचनम्
अनुवृत्ति:
-
अधिकार:
-
सम्पूर्णसूत्रम्
Unavailable at the moment
सूत्रार्थ:
This sutra is not updated yet.

The sutras are being written one by one, so this sutra will eventually get updated. Meanwhile, you can refer to the commentaries below.
One-line meaning in English
This sutra is not updated yet.
काशिकावृत्तिः
आङ्पूर्वात् क्रमतेरुद्गमने वर्तमानादात्मनेपदं भवति। आक्रमते आदित्यः। आक्रमते चन्द्रमाः। आक्रमन्ते ज्योतींषि। उद्गनमे इति किम्? आक्रामति माणवकः कुतुपम्। ज्योतिरुद्गमने इति वक्तव्यम्। इह मा भूत्, आक्रमति धूमो हर्म्यतलात्।
`आक्रामति माणवकः कुतपम्` इति।अवष्टभ्नातीत्यर्थः। `ज्योतिरुद्गमन इति वक्तव्यम्` इति। ज्योतिषां ग्रहनक्षत्रादीनामुद्गमन एवात्मनेपदं भवतीत्येतदर्थरूपं व्याख्येयमित्यर्थः। तत्रेदं व्याख्यानम्-- `अनुपसर्गाद्वा` 1|3|43 इत्यतो वाग्रहणमनुवत्र्तते सिंहावलोकितन्यायेन, सा च व्यवस्थितविभाषा; तेन ज्योतिरुद्गमन् एव भविष्यति, नान्यत्रेति। यदि तर्हि `वा` ग्रहणमनुवत्र्तते, उभयोरपि योगयोरनुवत्र्तेत? मण्डूकप्लुतिन्यायेन नानुवर्तिष्यत इत्यदोषः।
आक्रामति माणवकः कुतुपमिति। अवष्टभ्नातीत्यर्थः। ह्रस्वा कुतूः कुतुपः, ठ्कुत्वा डुपच्ऽ। कुतुपमिति पाठे कुतपो दर्भसंस्तरः। आक्रामति धूमो हर्म्यतलमिति। उद्रमनपूर्विकायां व्याप्तावत्र क्रमिर्द्रष्टव्यः। इह तु ठ्नभः समाक्रामति चन्द्रमाः क्रमात्ऽ इति क्रमिर्व्याप्तौ वर्तते; नोद्रमने॥
सिद्धान्तकौमुदी
आक्रमते सूर्यः । उदयत इत्यर्थः ॥ ।ज्योतिरुद्गमन इति वाच्यम् (वार्तिकम्) ॥ नेह । आक्रामति धूमो हर्म्यतलात् ।
Text Unavailable. If you can help fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!
Text Unavailable. If you can help fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
आङ् उद्गमने ज्योतिषामुद्गमने ।। 1 ।। ज्योतिरूद्गमने इति वक्तव्यम्। इह मा भूत् ‐ आक्रामति धूमो र्हम्यतलादिति।। 40 ।।