Page loading... Please wait.
2|3|31 - एनपा द्वितीया
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
2|3|31
SK 610
एनपा द्वितीया   🔊
सूत्रच्छेदः
एनपा (तृतीयैकवचनम्) , द्वितीया (प्रथमैकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
अनभिहिते  2|3|1
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
एनबन्यतरस्याम् अदूरेऽपञ्चम्याः 5|3|35 इति वक्ष्यति । तेन युक्ते द्वितीया विभक्तिर् भवति । पूर्वेण षष्ठ्यां प्राप्तायाम् इदं वचनम् । दक्षिणेन ग्रामम् । उत्तरेण ग्रामम् । षष्ठ्यपीष्यते । दक्षिणेन ग्रामस्य । उत्तरेण ग्रामस्य । तदर्थं योगविभागः कर्तव्यः ॥
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
एनपा द्वितीया॥ ठ्तत्रागारं धनपतिगृहादुतरेणास्मदीयम्ऽ---स्त्र्यधिकारात्परेण वासरूपविधिनाऽवश्यं भवति, ततः परेण नायमनुवर्तत इत्यादीनां चिन्त्यं साधुत्वम्॥
सिद्धान्तकौमुदी
एनबन्तेन योगे द्वितीया स्यात् । एनपेति योगविभागात्षष्ठ्यपि । दक्षिणेन ग्रामं ग्रामस्य वा । एवमुत्तरेण ॥
एनपा द्वितीया - एनपा द्वितीया ।षष्ठतसर्थे॑ति षष्ठआ नित्य बाधे प्राप्ते आह — योगविभागादिति । एनपेति योगो विभज्यते ।षष्ठतसर्थे॑ति पूर्वसूत्रात्षष्ठीत्यनुवर्तते । एनबन्तेनयोगे षष्ठी स्यादित्यर्थः । द्वितीयेति योगान्तरम् । एनपेत्यनुवर्तते । एनबन्तेन योगे द्वितीया स्यादित्युक्तोऽर्थः । दक्षिणेनेति ।एनबन्यतरस्यामदूरेऽपञ्चम्याः॑ इत्येनप् । एवमुत्तरेणेति । उत्तरेण ग्रामं ग्रामस्य वेत्युदाहरणमित्यर्थः । पूर्वेण ग्रामं ग्रामस्य वेत्याद्यपि बोध्यचम्, दिक्शब्देभ्यः एनब्विधेः । भाष्ये तुषष्ठतसर्थे॑ति सूत्रात्प्राक् "एनपा द्वितीया" इत्यस्य पाठ इति "पृथग्विना" इति सूत्रे उक्तम् । अतोऽत्र सत्यपि योगविभागे षष्ठीग्रहणानुवृत्तेरसंभवादेनपायोगे षष्ठसाधुरेवेति युक्तम् ।
एनपा द्वितीया - एवपा । कथं तर्हितत्रागारं धनपतिगृहादुत्तरेणास्मदीयम् इति । उत्तरेणेत्येतत्दूराल्लक्ष्यं सुरपतिधनुश्चारुणा तेरणेन॑ इति तोरणसमानाधिकरणं तृतीयान्त न त्वेनबन्तमित्याहुः ।धनपतिगृहानुत्तरेणास्मदीयम् इति कैश्चित्पटते, तदा तु सम्यगेव । दक्षिणेनेति । दक्षिणस्यामदूर इत्यर्थेएनबन्यतरस्याम् इत्यादिना एनप् । (५४०) दूरान्तिकार्थैः षष्ठन्यतरस्याम् ।२.३.३४ ।दूरान्तिकार्थैः । षष्ठआं प्राप्तायां पक्षे पञ्चम्यर्थं वचनम् । इहान्यतरस्यांग्रहणं समुच्चयार्थं, तेन विप्रकृष्टापि पञ्चमी समुच्चीयते व्याख्यानात्, न तु सन्निहिते अपि द्वितीयातृतीये, तदेतदाह — पञ्चमी चेति । सर्पिषो ज्ञानमिति । वस्तुतः करणीभूतं यत्सर्पिः तत्सम्बन्धिनी प्रवृत्तिरित्यर्थः । ज्ञानपूर्वीकायां प्रवृत्तौ जानातेर्लक्षणा ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.