Page loading... Please wait.
7|3|75 - ष्ठिवुक्लम्याचमां शिति
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
7|3|75
SK 2320
ष्ठिवुक्लम्याचमां शिति   🔊
सूत्रच्छेदः
ष्ठिवुक्लमुचमाम् (षष्ठीबहुवचनम्) , शिति (सप्तम्येकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
अङ्गस्य  6|4|1
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
ष्थिवु क्लमि आचम् इत्येतेषां दीर्घो भवति शिति परतः। ष्थीवति। क्लमु क्लामति। आचम् आचामति। क्लमिग्रहणम् शबर्थम्। चमेराङ्पूर्वस्य ग्रहणम्। इह मा भूत्, वमति। विचमति।
`ष्ठिवु निरसने` (धातुपाठः-1110) `क्लमु ग्लागौ` (धातुपाठः-1207), `चमु छमु जमु झमु अदने` (धातुपाठः-469-472) आङ्पूर्वः। `क्लामति` इति `वा भ्राश` 3|1|70 इत्यादिना श्यनोऽभावे शप्। `क्लमिग्रहणं शवर्थम्` (इति। न तु श्यनर्थम्, तत्र पूर्वेणैव सिद्धत्वात्। `चमेराङ्पूर्वस्य` इत्यादिना केवलस्यान्योपसर्गपूर्वस्य वा मा भूदित्येवमर्थं चमेराङ्पूर्वस्य ग्रहणमिति दर्शयति॥
क्लामतीति । ठ्वा भ्राशऽ इत्यादिना शप् । क्लमिग्रहणं शबर्थमिति । श्यनि पूर्वेणैव सिद्धत्वात् । शमादिषु पाठश्चिन्त्यप्रयोजनः; श्यन्यप्यनेनैव सिद्धत्वात् । तत्र सप्तग्रहणमेवास्तु, चमेराङ्पूर्वस्य ग्रहणं तन्त्रम्, न तूपेयिवानित्यादिवदविवक्षितम् ? इत्याह---चमेराङिति । ठ्दीर्घत्वमाङ् चिमःऽ इति वार्तिकस्याप्ययमेवार्थः ॥
सिद्धान्तकौमुदी
एषामचो दीर्घः स्याच्छिति ॥ ।आङि चम इति वक्तव्यम् (वार्तिकम्) ॥ आचामति । आङि किम् । चमति । विचमति । अचमीत् । जिमिं केचित्पठन्ति । जेमति । 473 क्रमु पादविक्षेपे
ष्ठिवुक्लम्याचमां शिति - ष्ठिवुक्लम्वाच ।शमामष्टानां दीर्घः श्यनी॑त्यतो दीर्घ इत्यनुवर्तते । दीर्घश्रुत्या अच इत्युपस्थितम् । तदाह — — एषामचो दीर्घ इति । ष्टिवु क्लमु आचम् एषां द्वन्द्वः । आचमित्यनेन आङपूर्वकस्य चमेग्र्रहणम् । अचमीदिति ।ह्म्यन्ते॑ति न वृद्धिः । क्रमु पादेति । उदित्त्वमुदितो वेति विकल्पार्थम् ।
ष्ठिवुक्लम्याचमां शिति - ष्ठिवुक्लमु । ष्ठीवति । क्लामति । आङि चम इति ।ष्ठिवुक्लम्वाचमा॑मिति वृत्तिकारोक्तपाठोऽयुक्त इति भावः । जिमिं केचिदिति । तथा च जेमनमिति भोजने प्रयुञ्जते ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
ष्ठिवुक्लमुचमां शिति दीर्घत्वमाङि चमः(1) दीर्घत्वमाङि चम(1) इति वक्तव्यम् । आचामति, इह मा भूत् ‐ चमति(2) विचमतीति ।। ( ष्ठिवुक्लमुचमां शिति ) ।।