Page loading... Please wait.
7|4|79 - सन्यतः
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
7|4|79
SK 2317
सन्यतः   🔊
सूत्रच्छेदः
सनि (सप्तमीद्विवचनम्) , अतः (षष्ठ्येकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
अङ्गस्य  6|4|1 अभ्यासस्य  7|4|58
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
सनि परतो ऽकारान्ताभ्यासस्य इकारादेशो भवति। पिपक्षति। यियक्षति। तिष्ठासति। पिपासति। सनि इति किम्? पपाच। अतः इति किम्? लुलूषति। तपरकरणं किम्? पापचिषते।
`पिपक्षति` इत्यादि। पचियज्यो रूपे। `पिपासति` इति। पातेः, पिबतेर्वा। `लुलूषति` इति। `लूञ्? छेदने` (धातुपाठः-1483)। `इको झल्` 1|2|9 इति कित्त्वाद्गुणाभावः। `सनि ग्रहगुहोश्च` 7|2|12 इतीट्प्रतिषेधः। तपरकरणं किमर्थम्? पापच्यतेः सन्? पापचिषत इत्यत्र मा भूत्। किं पुनः कारणमत्र ह्यस्वो न भवति? दीर्घविधानसामथ्र्यात्। यदि `सनि योऽभ्यासः` इत्येवं विज्ञायेत, [विज्ञायते-प्रांउ। पाठः] ततो मुखसुखार्थम्॥
यियक्षतीति । यजेर्ब्रश्चादिना षत्वम्, ठ्पढोः कः सिऽ । तपरकरणं किम् ? पापच्यतेः सन्, पापचिषते इत्यत्र मा भूत् । किं पुनः कारणमत्र ह्रस्वो न भवति ? दीर्घविधानसामर्थ्यात् । यदि तु ठ्सनि योऽभ्यासःऽ इत्येवं विज्ञायते, ततो लाघवे विशेषाभावातपरकरणम् ॥
सिद्धान्तकौमुदी
अभ्यासस्यात इकारः स्यात्सनि ॥
सन्यतः - सन्यतः ।सनि-अत इति च्छेदः । "अत्र लोप" इत्यतोऽभ्यासस्येत्यनुवर्तते ।भृञामि॑दित्यस्मादिदिति । तदाह — अभ्यासस्येति । कि कम् अ त इति स्थितम् ।
सन्यतः - ॒अत्र लोपोऽभ्यसस्ये॑त्यतोऽभ्यासस्येति,भृञामि॑ दित्यत इद्ग्रहणं चानुवत्र्तते । तदाह — अभ्यासस्येत्यादि । तपरकरणं किम् । पापच्यतेः सन् । पापचिषते । न च सनि योऽभ्यासः सन्निमित्त इति विज्ञानात्तरपरकरणाऽभावेऽपि नोक्तातिप्रसङ्गः, अभ्यासस्येह यङ्निमित्तत्वादिति वाच्यं, तादृशविवक्षायामधीषिषति प्रतीषिषतीत्यादावव्याप्तः । न हि कार्यी निमित्तत्वेनाश्रीयते । यद्याश्रीयेत तर्हिद्विर्वचनेऽची॑ति निषेधेन रिस्शब्दस्य द्वित्वाऽप्रवृत्तावरिरिषतीत्यादि न सिध्येत् । नन्वेवं पिपक्षतीत्यादावपव्याप्तिः, अभ्यासस्य सन्परत्वाऽभावात् । न चयेन नाव्यवधान॑ न्यायेन सन्प्रकृत्या व्यवहितेऽप्यभ्यासस्येत्वं स्यादेवेति वाच्यं, प्रतीषिषतीत्यादावभ्यासस्याऽव्यवहितसन्परत्वसंभवादुक्तव्यायस्याऽप्रवृत्तेरिति चेत् । अत्राहुः — सना धातुमाक्षिप्य सनि सति यो धातुः सन्नन्तस्तदीयाभ्यासस्येति व्याख्यानान्नोक्तदोषः । न च सनि परे अभ्यासस्येति यथाश्रुतं परित्यज्योक्तव्याख्याने किं मानमिति वाच्यम्, तपरकरणस्यैव तत्र मानत्वात् । किं च अकारग्रहणमपि तत्र मानम् । अन्यथासन॑ इत्येव ब्राऊयात्, तावताप्यधीषिष[ति प्रतीषिष] तीत्यादावित्त्वप्रृत्तिसिद्धेरिति ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
अभ्यासस्यात इत् स्यात् सनि॥
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.