Page loading... Please wait.
4|2|41 - ठञ् कवचिनश्च
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
4|2|41
SK 1249
ठञ् कवचिनश्च   🔊
सूत्रच्छेदः
ठञ् (प्रथमैकवचनम्) , कवचिनः (पञ्चम्येकवचनम्) , च (अव्ययम्)
अनुवृत्तिः
समूहः  4|2|37 (प्रथमैकवचनम्) , तस्य  4|2|37 (षष्ठ्येकवचनम्) , केदारात्  4|2|40 (पञ्चम्येकवचनम्)
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 ङ्याप्प्रातिपदिकात्  4|1|1 तद्धिताः  4|1|76 प्राग्दीव्यतोऽण्  4|1|83 समर्थानां प्रथमाद्वा  4|1|82
सम्पूर्णसूत्रम्
तस्य समूहः (इति) केदारात् कवचिनः च ठञ्
सूत्रार्थः
"तस्य समूहः" अस्मिन् अर्थे केदार-शब्दात् कवचिन्-शब्दात् च "ठञ्" प्रत्ययः भवति ।
तस्य समूहः 4|2|37 अस्मिन् अर्थे केदार-शब्दात् केदारात् यञ्च 4|2|40 इत्यनेन यञ् तथा वुञ्-प्रत्यययोः प्राप्तयोः अनेन सूत्रेण ठञ्-प्रत्ययः अपि भवति । तथा, कवचिन् (= यः कवचं धारयति सः) शब्दात् अपि वर्तमानसूत्रेण ठञ्-प्रत्ययः उच्यते ।

1. केदाराणाम् समूहः
= केदार + ठञ्
→ केदार + इक [ठस्येकः 7|3|50 इति ठकारस्य इक्-आदेशः]
→ कैदार + इक [तद्धितेष्वचामादेः 7|2|117 इति आदिवृद्धिः]
→ कैदार् + इक [यस्येति च 6|4|148 इति अकारलोपः]
→ कैदारिक

2. कवचिनां समूहः
= कवचिन् + ठक्
→ कवचिन् + इक [ठस्येकः 7|3|50 इति ठकारस्य इक्-आदेशः]
→ कावचिन् + इक [तद्धितेष्वचामादेः 7|2|117 इति आदिवृद्धिः]
→ कावच् + इक [नस्तद्धिते 6|4|144 इति टिलोपः]
→ कावचिक
One-line meaning in English
The words केदार and कवचिन् get the ठञ् प्रत्यय in the meaning of "तस्य समूहः".
काशिकावृत्तिः
कवचिन् शब्दात् ठञ् प्रत्ययो भवति तस्य समूहः इत्येतस्मिन् विषये। कवचिनाम् समूहः कावचिकम्। चकारः केदारातित्यस्य अनुकर्षणार्थः। केदाराणां समूहः कैदारिकम्।
कवचिञ्शब्दो मत्वर्थीयेनिप्रत्ययान्तः,प्रत्ययस्वरेणान्तोदात्तः। तस्मादनुदात्तादि 4|2|43 लक्षणेऽञि प्राप्ते वचनम्॥
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
सिद्धान्तकौमुदी
चाक्तेदारादपि । कवचिनां समूहः कावचिकम् । कैदारिकम् ॥
ठञ् कवचिनश्च - ठञ्कवचिनश्च । केदारादपीति । कवचिन्शब्दात्केदारशब्दाच्च समूहे ठञ् स्यादित्यर्थः । कावचिकमिति । ठञ्, इकादेशे टिलोपः ।
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.