Page loading... Please wait.
8|3|99 - ऐति संज्ञायामगात्‌
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
8|3|99
SK 1023
ऐति संज्ञायामगात्‌   🔊
सूत्रच्छेदः
एति (सप्तम्येकवचनम्) , संज्ञायाम् (सप्तम्येकवचनम्) , अगात् (पञ्चम्येकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
पूर्वत्रासिद्धम्  8|2|1 संहितायाम्  8|2|108 अपदान्तस्य मूर्धन्यः  8|3|55 इण्कोः  8|3|57
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
`एति संज्ञायाम्` इत्यादि। एतद्ग्रहणकवाक्यम्। अस्यैव `एकारपरस्य` इत्यादिना विवरणम्। एकारः परो यस्मादिति बहुव्रीहिः। एतेर्नतीत्यस्याः परसप्तमीत्वं दर्शयति। `हरिषेमः` इति। हरयः सेना ञस्येति बहुव्रीहिः, उपसर्वनह्यस्वत्वम्। `पुवुसेनः` इति। `स्त्रियाः` 6|3|33 इत्यादिना पूंवद्भावः। `बिष्दक्सेनः` इति। विष्वञ्चतीति `ऋत्विक्` 3|2|59 इत्यादिना क्विन्। `अनिदिताम्` 6|4|24 इति नलोपः। `उगितश्च` 4|1|6 इति ङीप्, `अचः` 6|4|138 इत्यकारलोपः, `चौ` 6|3|137 इति दीर्घः। विषूची सेनास्येति बहुव्रीहिः। उपसजनह्यस्वत्वम्। `स्त्रियाः` 6|3|33 त्यादिना पुंवद्भावः। `क्वित्वस्य कुः` 8|2|62 इति कुत्वम्। `झलां जशोऽन्ते` 8|2|39 इति जश्त्वं--गकारः। तस्य `खरि च` 8|4|54 इति चत्त्र्व--ककारः। तस्यासिद्धत्वाद्यकारः॥
ठपदान्तस्यऽ इत्यधिकारादप्राप्तं षत्वं विधीयते, तरबादय एव तावतद्धिताः सम्भवन्तीत्याह---तरप्तमबिति । सर्पिष्टरमिति । सर्पिर्जातेः प्रकर्षाभावेऽपि सहचारिणो गुणस्य गन्धादेः प्रकर्षे प्रत्ययः । चतुष्टय इति । ठ्जसः शीऽ । सर्पिष्ट इति । प्रतिप्रयोगे पञ्चम्यास्तसिः । आविष्ट।ल् इति । अव्ययात्यप्ऽ इत्यत्राविः शब्दात् ठ्च्छन्दसिऽ इति वचनात्यप् । सर्पिः सादिति । ठ्विभाषा सातिः कार्त्स्न्येऽ । ननु च ठ्सात्पदाद्योःऽ इति प्रतिषेधादेवात्र षत्वं न भविष्यति ? इत्यत आह---प्रत्ययसकारस्येति । भिन्द्यौस्तराम्, च्छन्द्यौस्तरामिति । भिदिच्छिदिभ्यां लिङ्, झेर्जुसि यासुट्, ठ्तिङ्श्चऽ इति तरप्, ठ्किमेतिङ्व्ययघात्ऽ इति आमुप्रत्ययः । आदिग्रहणं शक्यमकर्तुम्, ठ्तिऽ इत्येव ठ्यस्मिन्विधिस्तदादावल्ग्रहणेऽ, पुंसः प्रतिषेधः, पुंस्त्वम्, पुंस्ता ॥
सिद्धान्तकौमुदी
सस्य मूर्धन्यः । हरिषेणः । एति किम् । हरिसक्थम् । संज्ञायां किम् । पृथुसेनः । अगकारात् किम् । विष्वक्सेनः । इण्कोरित्येव । सर्वसेनः ॥
एति संज्ञायामगात् - एति संज्ञायामगात् । एकारे परे सस्य षः स्यादित्यर्थः ।
एति संज्ञायामगात् - एति संज्ञायामिति । सुषामाद्यन्तर्गणसूत्रमेतत् ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.