Page loading... Please wait.
7|4|13 - केऽणः
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
7|4|13
SK 834
केऽणः   🔊
सूत्रच्छेदः
के (सप्तम्येकवचनम्) , अणः (षष्ठ्येकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
अङ्गस्य  6|4|1
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
के प्रत्यये परतो ऽणो ह्रस्वो भवति। ज्ञका कुमारिका। किशोरिका। अणः इति किम्? गोका। नौका। राका, धाका इत्यत्र उणादयो बहुलम् 3|3|1 इति ह्रस्वो न भवति। न कपि 7|4|14 इति प्रतिषेधसामर्थ्यात् कनो ऽपि सानुबन्धकस्य ग्रहणम् इह भवति।
अणिति पूर्वेम णकारेण प्रत्याहारग्रहणम्; अन्यथा `केऽचः` इत्येवं ब्राऊयात्। अथ वा--अच इत्येतदपि न ब्राऊयात्, अच एव हि हरस्वदीर्घल्पुता भवन्ति। `ज्ञका` इति। जानातीति ज्ञा, `इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः` 3|1|135 , तदन्ताट्टाप। अज्ञाता ज्ञेति `प्रागिवास्? कः` 5|3|70 । अथ वा--अनुकम्पिता ज्ञेति `अनुकम्पायाम्` 5|3|76 इति कन्? कनि कृते तदन्ताट्टाप्। अथेह कस्मान्न भवति--`कृदाधारार्चिकलभ्यः कन्` (द।उ।3।18) इति रातेर्दधातेश्च कन्, तदन्ताट्टाप्--`राका, धाका` इत्यादि। सुबोधम्। निरनुबन्धस्येह ग्रहणान्निरनुबन्धकपरिभाषया कनो ग्रहणेन न [नास्ति--मुद्रिते] भवितव्यमिति कस्यचिद्भ्रान्तिः स्यात्, अतस्तां निराकर्त्तुमाह--`न कपि` इत्यादि। यद्येषा परिभाषोपतिष्टते, तदा `न कपि` 7|4|14 इति प्रतिषेधोऽनर्थकः स्यात्। सानुबन्धकत्वादेव कपो ग्रहणं ग्रहणं न भविष्यतीत्यभिप्रायः॥
ज्ञकेति । ठ्भस्त्रैषाजाज्ञाऽ इतीत्वप्रतिषेधः । गोकेति । ठणिति पूर्वेण णकारेण प्रत्याहारःऽ इति ठ्लण्ऽ इत्यत्र प्रतिपादितम् । राका, धाकेति, ठ्कृदाधाराचिकलिभ्यः कःऽ । कनोऽपीति । सानुबन्धकस्योपलक्षणमेतत्, ठोर्देअशे ठञ्ऽ, नैषादकर्षुकः ॥
सिद्धान्तकौमुदी
के परेऽणो ह्रस्वः स्यात् । इति प्राप्ते ॥
केऽणः - केऽणः । ह्यस्वः स्यादिति ।शृदृप्रा॑मित्यतस्तदनुवृत्तेरिति भावः ।
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
केऽणः ।। केऽणो ह्रस्वत्वे तद्धितग्रहणं कृन्निवृत्त्यर्थम्।। केऽणो ह्रस्वत्वे तद्धितग्रहणं कर्तव्यम्।। किं प्रयोजनम्?।। कृन्निवृत्त्यर्थम्। कृति मा भूत् राका धाकेति।। तत्तर्हि वक्तव्यम्?।। न वक्तव्यम्।। उणादयोऽव्युत्पन्नानि प्रातिपदिकानि ।। (केऽणः)।।