Page loading... Please wait.
7|3|79 - ज्ञाजनोर्जा
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
7|3|79
SK 2511
ज्ञाजनोर्जा   🔊
सूत्रच्छेदः
ज्ञाजनोः (षष्ठीद्विवचनम्) , जा (लुप्तप्रथमान्तनिर्देशः)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
अङ्गस्य  6|4|1
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
ज्ञ जन इत्येतयोः जादेशो भवति शिति परतः। जानाति। जायते। जनेर् दैवादिकस्य ग्रहणम्।
`जनेर्देवादकसय ग्रहणम्` इति। द्वौ जनी--दैवादिकः `जनी प्रादुर्भावे` (धातुपाठः-1149), जौहोत्यादिकः `जन जनने` (धातुपाठः-1105) इति। तत्रैह दैवादिकस्य ग्रहणम्, नेतरस्य। न हि ततः परः शित्? सम्भवति, श्लुविधानात्। दीर्घोच्चारणस्य प्रयोजनमुत्तरत्र वक्ष्यति॥
दैवादिकस्य ग्रहणमिति । न जौहोत्यादिकस्य, शितोऽसम्भवात् । दीर्घोच्चरणस्य प्रयोजनमुतरसूत्रे वक्ष्यते ॥
सिद्धान्तकौमुदी
अनयोर्जादेशः स्याच्छिति । जायते । जज्ञे । जज्ञाते । जज्ञिरे । जनिता । जनिष्यते । दीपजन--(कौमुदी-2328) इति वा चिण् ।
ज्ञाजनोर्जा - ज्ञाजनोर्जा । शितीति ।ष्ठिवुक्लमुचमा॑मित्यतस्तदनुवृत्तेरिति भावः । जायते इति । ज्ञाधातोस्तुश्नविकरणत्वाज्जानातीत्युदाहरणम् । उभयत्रापि जादेशस्य ह्यस्वान्तत्वेअङ्गकार्ये कृते पुनर्नाङ्गकार्य॑मिति परिभाषया "अतो दीर्घो यञी" त्यप्रप्तर्जार्देशस्य दीर्घान्तत्वमाश्रितम् । जज्ञे इति ।गमहने॑त्युपधालोपे नस्य श्चुत्वेन ञः । जायेत ।जनिषीष्ट । लुङि अजन् त इति स्थिते आह — दीपेति । वा चिणिति ।च्ले॑रिति शेषः । अजन् इ त इति स्थिते उपधावृद्धौ प्राप्तायाम् —
ज्ञाजनोर्जा - ज्ञाजनोर्जा । जानाति । शिति किम् । ज्ञाता ।ज॑ इति ह्यस्वोच्चारणेऽपिअतो दीर्घोयञी॑ति दीर्घे सिद्धे जाग्रहणमङ्गवृत्तपरिभाषाज्ञापनार्थम् । तेन पाधातोः पिबादेशे कृते गुणो न भवति, पिबादेशस्याऽदन्तत्वाश्रयणं तूपायान्तरमित्याहुः ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
अनयोर्जादेशः स्याच्छिति। जायते। जज्ञे। जनिता। जनिष्यते॥
महाभाष्यम्
ज्ञाजनोर्जा दीर्घोच्चारणं किमर्थं, न ज्ञाजनोर्ज इत्येवोच्येत ? ।। का रूपसिद्धिः ‐ जा नाति जायते ? ।। अतो दीर्घो यञ्ञीति दीर्घत्वं भविष्यति ।। एवं तर्हि सिद्धे सति यद्दीर्धोच्चारणं करोति तज्ज्ञापयत्याचार्यो भवत्येषा परिभाषा(3) ‐ अङ्गवृत्ते पुनर्वृत्तावविधिरिति(4) ।। किमेतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् ? ।। पिबतेर्गुणप्रतिषेधश्चोदितः स न वक्तव्यो भवति ।। ( ज्ञाजनोर्जा ) ।।