Page loading... Please wait.
6|2|143 - अन्तः
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
6|2|143
SK 3877
अन्तः  
सूत्रच्छेदः
अन्तः (प्रथमैकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
अन्तः  6|2|143
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
अन्तः इत्यधिकारः। यदित ऊर्ध्वम् अनुक्रमिष्यामस् तत्र समासस्य उत्तरपदस्य अन्तः उदात्तः भवति इत्येवं तद् वेदितव्यम्। वक्ष्यति थाथघञ्क्ताजबित्रकाणाम् 6|2|144 इति। सुनीथः। अवभृथः।
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
तत्र समासस्योतरपदस्वेति । क्वचित् समासस्यान्त उदातो भवति, क्वचिदुतरपदस्येत्यर्थः । विषयविभागमुतरत्र दर्शयिष्यति ॥
सिद्धान्तकौमुदी
अधिकारोऽयम् ।
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
अन्तः (2803) (अन्तशब्दस्य विशेषणद्वयाक्षेपकभाष्यम्) किं समासस्यान्त उदात्तो भवति, आहोस्विदुत्तरपदस्य ? कुतः संदेहः ? उभयं प्रकृतम्, तत्रान्यतरच्छक्यं विशेषयितुम् । कश्चात्र विशेषः ? (6371 समासस्यान्तस्वीकारे दोषवार्तिकम् ।। 1 ।।) - अन्तोदात्तत्वं समासस्येति चेत्कप्युपसंख्यानम् - अन्तोदात्तत्वं समासस्येति चेत् कप्युपसंख्यानं कर्तव्यम् । इदमेतत्तद्भ्यः प्रथमपूरणयोः क्रियागणने कपि चेति वक्तव्यम् । इहापि यथा स्यात् ‐ -ःथ्द्य;दंप्रथमकाः । अस्तु तर्ह्युत्तरपदस्य ।। (6372 उत्तरपदस्यान्तस्वीकारे दोषवार्तिकम् ।। 2 ।।) - उत्तरपदान्तोदात्तत्वे नञ्ञ्सुभ्यां समासान्तोदात्तत्वम् - उत्तरपदस्यान्तोदात्तत्वे नञ्ञ्सुभ्यां समासान्तोदात्तत्वं वक्तव्यम् । अनृचः बह्वृचः ।। (उत्तरपदस्यान्तस्वीकारे दोषभाष्यम्) अपर आह ‐ -उत्तरपदान्तोदात्तत्वे नञ्ञ्सुभ्यां समासान्तोदात्तत्वं वक्तव्यम् । अज्ञकः, अस्वकः । कपि पूर्वम् 6|2|173 इत्यस्यापवादः ‐ -ह्रस्वान्तेऽन्त्यात्पूर्वम् (174) इति । तत्र ह्रस्वान्तेऽन्त्यात्पूर्व उदात्तभावी नास्तीति कृत्वोत्सर्गेणान्तोदात्तत्वं प्राप्नोति ।। (6373 अपरमतप्राप्तदोषवारकवार्तिकम् ।। 3 ।।) - न वा कपि पूर्ववचनं ज्ञापकमुत्तरपदानन्तोदात्तत्वस्य - न वा एष दोषः । किं कारणम् ? यदयं कपि पूर्वमित्याह, तत् ज्ञापयत्याचार्यः ‐ -उत्तरपदस्यान्तोदात्तत्वं न भवतीति ।। एवमवपि कुत एतत् ‐ -समासस्यान्त उदात्तो भवतीति ? (6374 दोषवारणसमर्थकवार्तिकम् ।। 4 ।।) - प्रकरणाच्च समासान्तोदात्तत्वम् - प्रकृतं समासग्रहणमनुवर्तते । क्व प्रकृतम् ? चौ समासस्य (6-1-222;223) इति ।। (प्रथमदोषनिवारकभाष्यम्) ननु चोक्तम् ‐ -अन्तोदात्तत्वं समासस्येति चेत् कपि उपसंख्यानमिति । नैष दोषः । उत्तरपदग्रहणमपि प्रकृतमनुवर्तते । क्व प्रकृतम् ? उत्तरपदादिः 6|2|111 इति । तत्रैवमभिसंबन्धः करिष्यते ‐ -नञ्ञ्सुभ्यां समासस्यान्त उदात्तो भवतीति । इदमेतत्तद्भ्यः प्रथमपूरणयोः क्रियागणने, उत्तरपदस्येति ।।