Page loading... Please wait.
5|4|126 - दक्षिणेर्मा लुब्धयोगे
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
5|4|126
SK 865
दक्षिणेर्मा लुब्धयोगे   🔊
सूत्रच्छेदः
दक्षिणेर्मा (प्रथमैकवचनम्) , लुब्धयोगे (सप्तम्येकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 ङ्याप्प्रातिपदिकात्  4|1|1 तद्धिताः  4|1|76 समासान्ताः  5|4|68 वा  4|1|82
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
दक्षिणेर्मा इति कृतस्मासान्तः निपात्यते बहुव्रीहौ समासे लुब्धयोगे। दक्षिणम् ईर्मम् अस्य दक्षिणेर्मा मृगः। ईर्मम् व्रणम् उच्यते। दक्षिणम् अङ्गं व्रणितम् अस्य व्याधेन इत्यर्थः। लुब्धयोगे इति किम्? दक्षिणेर्म शकटम्।
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
लुब्धो वयाध इति। कवयस्तु हिंसामात्रे प्रयुञ्जते--ठ्बालीहेमाब्जमाली गुणनिधिरिषुणा निर्मितो दक्षिणेर्माऽ इति यथा। व्रणितमिति। व्रणशब्दादितच्। ठ्व्रम गात्रविचूर्णनेऽ इत्यस्माद्वा चौरादिकणिजन्ताक्तः ॥
सिद्धान्तकौमुदी
दक्षिणे ईर्मं व्रणं यस्य दक्षिणेर्मा मृगः । व्याधेन कृतव्रण इत्यर्थः ॥
दक्षिणेर्मा लुब्धयोगे - दक्षिणेर्मा । लुब्धो-व्याधः, तद्योगे "दक्षिणेरमा" इत्यनिच्प्रत्ययः, बहुव्रीहिश्च निपात्यते । दक्षिणे ईर्मं यस्येति विग्रहः । ईर्ममित्यस्य व्याख्यानंव्रण॑मिति व्यधिकरणत्वेऽपि बहुव्रीहिर्निपातनात् । अनिचियस्येति चे॑त्यकारलोपेदक्षिणेर्मे॑ति रूपम् । लुब्धशब्दं विवृण्वन्नाह-व्याधेनेति । रोगादिना व्रणे तु दक्षिणेर्म इत्येवेति भावः ।
दक्षिणेर्मा लुब्धयोगे - दक्षिणर्मा । लुब्धो — व्याधः । तद्योगादेवेर्मनिष्पात्ताविगं निपातनं नान्यदेत्यर्थस्तदेतदाह — -व्याधेनेति ।वाली हेमाब्दमाली गुणनिधिरिषुणा निर्मितो दक्षिणेर्मा॑इति प्रयोगस्त्वौपचारिक इति कथंचिन्नेयः ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.