Page loading... Please wait.
5|2|63 - तत्र कुशलः पथः
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
5|2|63
SK 1863
तत्र कुशलः पथः   🔊
सूत्रच्छेदः
तत्र (अव्ययम्) , कुशलः (प्रथमैकवचनम्) , पथः (पञ्चम्येकवचनम्)
अनुवृत्तिः
वुन्  5|2|63 (प्रथमैकवचनम्)
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 ङ्याप्प्रातिपदिकात्  4|1|1 तद्धिताः  4|1|76 समर्थानां प्रथमाद्वा  4|1|82
सम्पूर्णसूत्रम्
"तत्र कुशलः" (इति) पथः वुन्
सूत्रार्थः
सप्तमीसमर्थात् "पथिन्" शब्दात् "कुशलः" अस्मिन् अर्थे "वुन्" प्रत्ययः भवति ।
सप्तमीसमर्थात् "पथिन्" (= मार्गः) शब्दात् "कुशलः" (= प्रवीणः) अस्मिन् अर्थे "वुन्" प्रत्ययः भवति ।

पथि कुशलः
= पथिन् + वुन्
→ पथिन् + अक [युवोरनाकौ 7|1|1 इति "अक" आदेशः]
→ पथ् + अक [नस्तद्धिते 6|4|144 इति टिलोपः]
→ पथक

पथि कुशलः पथकः । यात्रायाम् यः कुशलः अस्ति (expert in road / traveling - knows the directions / road signs etc) सः पथकः ।

ज्ञातव्यम् - कृतलब्धक्रीतकुशलाः 4|3|38 इत्यत्र पाठितस्य अण्-प्रत्ययस्य अपवादरूपेण अयम् "वुन्" प्रत्ययः विधीयते ।
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
वुनित्येव। तत्र इति सप्तमीसमर्थात् पथिन्शब्दात् कुशलः इत्यस्मिन्नर्थे वुन् प्रत्ययो भवति। पथि कुशलः पथकः।
`कृतलब्धक्रीतकुशलाः` 4|3|38 इत्यणि प्राप्ते वुन्? विधीयते॥
पथि कुशल इति। ठायुक्तकुशलाभ्यां चासेवायाम्ऽ इति सप्तमी, कौशलस्य क्रियाविषयत्वात्पथिन्शब्देन गमनादिका तद्विषया क्रिया लक्ष्यते। योगश्चायम् ठ्कृतलब्धक्रीतकुशलाःऽ इत्यणोऽपवादः ॥
सिद्धान्तकौमुदी
वुन् स्यात् । पथि कुशलः पथिकः ॥
तत्र कुशलः पथः - तत्र कुशलः पथः । बुन्स्यादिति । सप्तम्यन्तात्पथिन्शब्दात्कुशल इत्यर्थे वुनित्यर्थः । पथक इति । आकादेशेनस्तद्धिते॑इति टिलोपः ।
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.