Page loading... Please wait.
4|4|52 - लवणाट्ठञ्
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
4|4|52
SK 1602
लवणाट्ठञ्   🔊
सूत्रच्छेदः
लवणात् (पञ्चम्येकवचनम्) , ठञ् (प्रथमैकवचनम्)
अनुवृत्तिः
पण्यम्  4|4|51 (प्रथमैकवचनम्) , अस्य  4|4|51 (षष्ठ्येकवचनम्) , तत्  4|4|51 (प्रथमैकवचनम्)
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 ङ्याप्प्रातिपदिकात्  4|1|1 तद्धिताः  4|1|76 प्राग्वहतेष्ठक्  4|4|1 समर्थानां प्रथमाद्वा  4|1|82
सम्पूर्णसूत्रम्
"तत् अस्य पण्यम्" इति लवणात् ठञ्
सूत्रार्थः
"अस्य पण्यम्" अस्मिन् अर्थे प्रथमासमर्थात् लवणशब्दात् ठञ् प्रत्ययः भवति ।
"पण्य" इति पण् (व्यवहारे) धातोः "यत्" प्रत्ययान्तरूपम् । व्यवहारम् कर्तुम् / क्रेतुम् योग्यम् तत् पण्यम् । तदस्य पण्यम् 4|4|51 इत्यत्र निर्दिष्टे "पण्यम्" अस्मिन् अर्थे सर्वेभ्यः प्रातिपदिकेभ्यः औत्सर्गिकरूपेण ठक्-प्रत्यये प्राप्ते तं बाधित्वा लवणशब्दात् ठञ् प्रत्ययः विधीयते । यथा - लवणं पण्यम् अस्य सः लावणिकः । यस्य लवणम् क्रेतुम् योग्यम् अस्ति, तस्य इदं विशेषणम् ।

ज्ञातव्यम् - लवण-शब्दात् ठक्-प्रत्ययं कृत्वा अपि "लावणिक" एतदेव रूपं सिद्ध्यति, परन्तु तत्र स्वरे भेदः वर्तते । ठञ्-प्रत्ययान्तः "लावणिक"शब्दः ञ्नित्यादिर्नित्यम् 6|1|197 इत्यनेन आद्युदात्तः अस्ति । परन्तु कित्-प्रत्ययान्तः "लावणिक"शब्दः कितः 6|1|165 इत्यनेन अन्तोदात्तः अस्ति । एतं भेदं दर्शयितुमेव अत्र ठक्-प्रत्ययं बाधित्वा ठञ्-प्रत्ययविधानं क्रियते ।
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
लवणशब्दाट् ठञ् प्रत्ययो भवति तदस्य पण्यम् इत्येतस्मिन् विषये। ठको ऽपवादः। स्वरे विशेषः। लवणं पण्यम् अस्य लावणिकः।
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
सिद्धान्तकौमुदी
लावणिकः ॥
लवणाट्ठञ् - विक्रेतव्यं द्रव्यं-पण्यम् । लवणाट्ठञ् ।तदस्य पण्य॑मित्येव । लावणिक इति । लवणमस्य पण्यमित्यर्थः ।
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.