Page loading... Please wait.
4|4|32 - उञ्छति
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
4|4|32
SK 1582
उञ्छति   🔊
सूत्रच्छेदः
उञ्छति क्रियापदम्
अनुवृत्तिः
तत्  4|4|28 (द्वितीयैकवचनम्)
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 ङ्याप्प्रातिपदिकात्  4|1|1 तद्धिताः  4|1|76 प्राग्वहतेष्ठक्  4|4|1 समर्थानां प्रथमाद्वा  4|1|82
सम्पूर्णसूत्रम्
"तत् उञ्छति" (इति) समर्थानाम् प्रथमात् परः ठक् प्रत्ययः
सूत्रार्थः
"उञ्छति" अस्मिन् अर्थे द्वितीयासमर्थात् ठक् प्रत्ययः भवति ।
"उञ्छति" इति "उछिँ" धातोः लट्लकारस्य प्रथमपुरुषैकवचनम् । भूमौ पतितान् फलान् धान्यकणानाम् उपादानम् (चयनम् / स्वीकरणम्) उञ्छनम् नाम्ना ज्ञायते । यस्य पदार्थस्य उञ्छनम् क्रियते तस्मात् द्वितीयासमर्थात् वर्तमानसूत्रेण ठक्-प्रत्ययः भवति । यथा -
1. बदराणि उञ्छति सः = बदर + ठक् → बादरिक ।
2. श्यामाकानि उञ्छति सः = श्यामक + ठक् → श्यामकिक ।
3. कणान् उञ्छति सः = कण + ठक् → काणिक ।
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
तदिति द्वितीयासमर्थादुच्छति इत्येतस्मिन्नर्थे ठक् प्रत्ययो भवति। बदराणि उच्छति बादरिकः। श्यामाकिकः। भूमौ पतितस्यैकैकस्य कणस्योपादानमुञ्छः। कणानुञ्छति काणिकः।
`उञ्छति` इति। उद्धुनोतीत्यर्थः॥
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
सिद्धान्तकौमुदी
बदराण्युञ्छति बादरिकः ॥
रक्षति - रक्षति । अस्मिन्नर्थे द्वितीयान्ताट्ठगित्यर्थः ।
रक्षति - सामाजिक इति । समजन्ति अस्मिन्निति समाजः=समूहः ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
बदराण्युञ्छति बादरिकः॥
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.