Page loading... Please wait.
4|4|25 - मुद्गादण्
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
4|4|25
SK 1575
मुद्गादण्   🔊
सूत्रच्छेदः
मुद्गात् (पञ्चम्येकवचनम्) , अण् (प्रथमैकवचनम्)
अनुवृत्तिः
तेन  4|4|2 (तृतीयैकवचनम्) , संसृष्टे  4|4|22 (सप्तम्येकवचनम्)
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 ङ्याप्प्रातिपदिकात्  4|1|1 तद्धिताः  4|1|76 प्राग्वहतेष्ठक्  4|4|1 समर्थानां प्रथमाद्वा  4|1|82
सम्पूर्णसूत्रम्
"तेन संसृष्टे" इति मुद्गात् अण्
सूत्रार्थः
"संसृष्टम्" अस्मिन् अर्थे तृतीयासमर्थात् मुद्गशब्दात् अण्-प्रत्ययः भवति ।
"संसृष्टम्" इत्युक्ते एकीकृतम् । यत्र एकीकरणस्य साधनम् "मुद्गाः" सन्ति, तत्र एकीकृतस्य पदार्थस्य निर्देशं कर्तुम् "मुद्ग"शब्दात् अण्-प्रत्ययः क्रियते । यथा - मुद्गैः संसृष्टः मौद्गः ओदनः ।

प्रक्रिया -
मुद्ग + अण्
→ मौद्ग + अ [तद्धितेष्वचामादेः 7|2|117 इति आदिवृद्धिः]
→ मौद् ग् + अ [यस्येति च 6|4|148 इति अन्तिमवर्णलोपः]
→ मौद्ग ।

ज्ञातव्यम् - स्त्रीत्वे विवक्षिते टिड्ढाण्.. 4|1|15 अनेन सूत्रेण अत्र ङीप्-प्रत्ययः विधीयते । यथा - मुद्गैः संसृष्टा "मौद्गी" यवागूः ।
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
मुद्गशब्दादण् प्रत्ययो भवति संसृष्टे इत्येतस्मिन् विषये। ठको ऽपवादः। मौद्ग ओदनः। मौद्गी यवागूः।
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
सिद्धान्तकौमुदी
मौद्ग ओदनः ॥
मुद्गादण् - मुद्गादण् ।तेन संसृष्टमित्यर्थे तृतीयान्ता॑दिति शेषः । मौद्ग ओदन इति । मुद्गैः संसृष्ट इत्यर्थः ।
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.