Page loading... Please wait.
4|3|149 - असंज्ञायां तिलयवाभ्याम्‌
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
4|3|149
SK 1529
असंज्ञायां तिलयवाभ्याम्‌   🔊
सूत्रच्छेदः
अ-संज्ञायाम् (सप्तम्येकवचनम्) , तिल-यवाभ्याम् (पञ्चमीद्विवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 ङ्याप्प्रातिपदिकात्  4|1|1 तद्धिताः  4|1|76 प्राग्दीव्यतोऽण्  4|1|83 समर्थानां प्रथमाद्वा  4|1|82
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
तिलयवशब्दाभ्याम् असंज्ञाविषये मयट् प्रत्ययो भवति विकारावयवयोरर्थयोः। तिलमयम्। यवमयम्। असंज्ञायाम् इति किम्? तैलम्। यावकः। यावादिभ्यः कन् 5|4|29
`मौञ्जम्` इति। मुञ्जाशब्दस्य पूर्वपदाद्युदात्तत्वेन तस्मादौत्सर्गिक एवाण्। `गार्मुत्म्` इति। `मुग्रोरुतिःट (पं।उ।1।96), `{गर्मुत्-- द।उ। ग्रो मुट् च` (पं।उ।} गोर्मुट् च` (पं।उ।1।97) इति प्रत्ययस्वरेण गर्मुच्छब्दोऽन्तोदात्तः। तस्मात् `अनुदात्तादेश्च` 4|3|138 इत्यञ्। `ब्राआर्ध्री`इति। `वृधिवपभ्यां रन्` (द।उ।8।45) ब्राध्र्रशब्दो नित्स्वरेणाद्युदात्तः, तस्मात् `प्राग्दीव्यतोऽण्` 4|1|83 , `टिड्ढाणञ्` 4|1|15 इति ङीप्। `बैल्वम्` इति। `बिल्वादिभ्योषऽण्` 4|3|134 ।अथ मतुषा निर्देशः किमर्थः? न नोद्वध्र्रबिल्वादित्येवोच्येतेत्यत आह-- `मतुब्निर्देशः`इति।`नोत्वद्वध्र्रबिल्वात्` 4|3|149 इत्युच्यमान उदिति वर्णग्रहणं स्यात्। अत्र वर्णग्रहणे सर्वत्र तदन्तविधिं प्रयोजयतीति तस्मात्तन्निषेधाय मतुब्निर्देशः। कः पुनस्तदन्तविधौ सति दोषः स्यादित्यत आह-- `इहै व` इत्यादि। एवकारेण मुञ्जादिभ्यो न स्यादिति दर्शयति। `वैष्णवी` इति। बिल्वादित्वादण्॥
यावक इति । यवशब्दाद्विकारेऽण्, तदन्ताद् ठ्यावादिभ्यःऽ इति स्वार्थे कन् ॥
सिद्धान्तकौमुदी
तिलमयम् । यवमयम् । संज्ञायां तु तैलम् । यावकः ॥
असंज्ञायां तिलयवाभ्याम् - असंज्ञायां तिलयवाभ्याम् ।नित्यंमय॑डिति शेषः । यावक इति । यवशब्दाद्विकारे अण् । ततः "यावादिभ्यः" इति स्वार्थे कन् ।
असंज्ञायां तिलयवाभ्याम् - यावक इति । यवशब्दाद्विकारेऽण्, तदन्तात्यावादिभ्यः॑इति स्वार्थे कन् ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.