Page loading... Please wait.
4|3|131 - रैवतिकादिभ्यश्छः
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
4|3|131
SK 1511
रैवतिकादिभ्यश्छः   🔊
सूत्रच्छेदः
रैवतिक-आदिभ्यः (पञ्चमीबहुवचनम्) , छः (प्रथमैकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 ङ्याप्प्रातिपदिकात्  4|1|1 तद्धिताः  4|1|76 प्राग्दीव्यतोऽण्  4|1|83 समर्थानां प्रथमाद्वा  4|1|82
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
दैवतिकाऽदिभ्यः छः प्रतयो भवति तस्य इदम् इत्येतस्मिन् विषये। गोत्रप्रत्ययान्ता एते, ततः पूर्वेण वुञि प्राप्ते छविधानार्थं वचनम्। रैवतिकीयः। स्वपिशीयः। रैवतिक। स्वापिशि। क्षैमवृद्धि। गौरग्रीवि। औदमेयि। औदवाहि। बैजवापि।
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
पूर्वेणेति । ठ्गोत्रचरणाद् वुञ्ऽ इत्यनेन रैवतिकीय इति । रेवत्या अपत्यम् ठ्रेवत्यादिभ्यष्ठक्ऽ रैवतिकः, ततश्च्छः । अन्ये इञन्ताः, तत्रानन्तरसूत्रात्प्रतिषेधोऽनुवर्तिष्यते, रैवतिकादिभ्यो वुञः प्रतिषेधे विज्ञायमाने यत्रापवादो नास्ति---रैवतीकीय इति, तत्र ठ्वृद्धाच्छःऽ इत्येव सिद्धः; क्षेमवृद्धिशब्ददपि गहादित्वाच्छः; अन्येषु ठिञश्चऽ इत्यण् स्यात्, तस्माच्छग्रहणम् ॥
सिद्धान्तकौमुदी
तस्येदमित्यर्थे । वुञोऽपवादः । रैवतिकीयः । बैजवापीयः ॥
रैवतिकादिभ्यश्छः (कौपिञ्जलहास्तिपदादण्) (आथर्वणिकस्येकलोपश्च) - आथर्वणिकस्येति । अथर्वणा प्रोक्तो वेदोऽथर्वेत्युपचर्यते, तमधीते आथर्वणिकः । वसन्तादित्याट्ठक् । आथर्वणिकस्यायमित्यर्थे अनेन अणि, इको लोपेदाण्डिनायने॑ति टिलोपाऽभावे "आथर्वण" इति रूपमित्यर्थः । धर्म आम्नायो वेति ।चरणाद्धर्माम्नाययो॑रित्युक्तेरिति भावः । ननु तस्येदमित्येव सिद्धेऽण्विधिव्र्यर्थ इत्यत आह — चरणाद्वुञोऽपवाद इति । आथर्वणिकशब्दस्य अथर्वणवेदाध्येतृवाचित्वादिति भावः ।*****इति बालमनोरमायाम् शैषिकाः ।*****
रैवतिकादिभ्यश्छः (कौपिञ्जलहास्तिपदादण्) (आथर्वणिकस्येकलोपश्च) - आथर्वणिकस्य । अथर्वणा प्रोक्तो वेदोऽथर्वा, अबेदोपचारात् । तमधीते । वसन्तादित्वाट्ठक् । दाण्डिनायनादिसूत्रे निपातनाट्टिलोपाऽभावः । अन्ये त्वाहुः — — अथर्वणा प्रोक्तामधीते आथर्वणिकः । इह प्रोक्तेऽण् । ततःछन्दोब्राआहृणानी॑ति तद्विषयतायामाथर्वणशब्दस्यापि वसन्तादिषु पाठादध्येतरि ठक्, तस्य विधानसामथ्र्यात्प्रोक्ताल्लुह् नेति॥ इति तत्त्वबोधिन्यां समाप्ता शैषिकाः॥
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
रैवतिकादिभ्यश्छः (1701) (छप्रत्ययाधिकरणम्) (5524 अण्विधिवार्तिकम्।। 1 ।।) - कौपिञ्ञ्जलहास्तिपदादण् - (भाष्यम्) कौपिञ्ञ्जलहास्तिपदादण् वक्तव्यः। कौपिञ्ञ्जलाः, हास्तिपदाः।।