॥ तस्मै पाणिनये नम: ॥
Page loading... Please wait.
4|2|20
SK 1222
4|2|20
क्षीराड्ढञ्  
SK 1222
सूत्रच्छेद:
क्षीरात् - पञ्चम्येकवचनम् , ढञ् - प्रथमैकवचनम्
अनुवृत्ति:
संस्कृतम्  [4|2|16] - प्रथमैकवचनम् , भक्षाः  [4|2|16] - प्रथमाबहुवचनम् , तत्र  [4|2|14] - अव्ययम्
अधिकार:
प्रत्यय:  [3|1|1] , परश्च  [3|1|2] , आद्युदात्तश्च  [3|1|3] , ङ्याप्प्रातिपदिकात्  [4|1|1] , तद्धिता:  [4|1|76] , प्राग्दीव्यतोऽण्  [4|1|83] , समर्थानां प्रथमाद्वा  [4|1|82]
सम्पूर्णसूत्रम्
"तत्र संस्कृतं भक्षाः" (इति) क्षीरात् ढञ्
सूत्रार्थ:
"संस्कृतं भक्षाः" अस्मिन् अर्थे क्षीर-शब्दात् ढञ्-प्रत्ययः भवति ।
संस्कृतं भक्षाः 4|2|16 इत्यस्मिन् अर्थे क्षीरशब्दात् ढञ् प्रत्ययः भवति । क्षीरे संस्कृतम् क्षैरेयम् ।

क्षीरे संस्कृतम्
= क्षीर + ढञ्
→ क्षीर + एय [आयनेयीनीयियः फढखच्छघां प्रत्ययादीनाम् 7|1|2 इति ढकारस्य एय्-आदेशः]
→ क्षैर + एय [तद्धितेष्वचामादेः 7|2|117 इति आदिवृद्धिः]
→ क्षैर् + एय [यस्येति च 6|4|148 इति अन्तिमवर्णलोपः]
→ क्षैरेय
One-line meaning in English
The word क्षीर gets the प्रत्यय ढञ् in the meaning of "संस्कृतं भक्षाः"
काशिकावृत्तिः
क्षीरशब्दात् सप्तमीसमर्थात् संस्कृतं भक्षाः इत्येतस्मिन्नर्थे ढञ् प्रत्ययो भवति। अणो ऽपवादः। क्षीरे संस्कृता क्षैरेयी यवागूः।
`क्षैरेयी` इति। `टिड्ढाणञ्` 4|1|15 इति ङीप्॥
अत्र संस्कृतमित्येव सम्बध्यते, न भक्षा इति; तेन यवाग्वामपि भवति । क्षेरैयीति । ठ्टिड्ढाणञ्ऽ इत्यादिना ङीप् ॥
सिद्धान्तकौमुदी
अत्र संस्कृतमित्येव संबध्यते नतु भक्षा इति । तेव यवाग्वामपि भवति । क्षैरेयी ॥
Text Unavailable. If you can help fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!
Text Unavailable. If you can help fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. If you can help in fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!