॥ तस्मै पाणिनये नम: ॥
Page loading... Please wait.
4|1|47
SK 3447
4|1|47
भुवश्च  
SK 3447
सूत्रच्छेद:
भुवः - पञ्चम्येकवचनम् , च - अव्ययम्
अनुवृत्ति:
-
अधिकार:
प्रत्यय:  [3|1|1] , परश्च  [3|1|2] , आद्युदात्तश्च  [3|1|3] , ङ्याप्प्रातिपदिकात्  [4|1|1] , स्त्रियाम्  [4|1|3] , अनुपसर्जनात्  [4|1|14]
सम्पूर्णसूत्रम्
Unavailable at the moment
सूत्रार्थ:
This sutra is not updated yet.

The sutras are being written one by one, so this sutra will eventually get updated. Meanwhile, you can refer to the commentaries below.
One-line meaning in English
This sutra is not updated yet.
काशिकावृत्तिः
छन्दसि विषये स्त्रियां भुवो नित्यं ङीष् प्रत्ययो भवति। विभ्वी च। प्रभ्वी च। संभ्वी च। इह कस्मान् न भवति, स्वयम्भूः? उतः इति तपरकरणम् अनुवर्तते। ह्रस्वादेव इयं पञ्चमी। भुवः इति सौत्रो निर्देशः।
`प्रभ्वी` इत्यादि। `भुवः संज्ञान्तरयोः` 3|2|179 इत्यतः `भुवः` इत्यनुवत्र्तमाने `विप्रंशभ्यो ड्वसंज्ञायाम्` 3|2|180 इतिप्रत्ययः, तदन्तान्ङीष्। `स्वयम्भूः` इति। भवतेः क्विबन्तस्य रूपम्। ननु च `भुवः` इति भूशब्दाद्दीर्घादियं पञ्चमी, , ततश्च दीर्घादेव प्रत्ययेन भवितव्यम्, न ह्यस्वादित्यत आह-- `ह्यस्वादेवेयं पञ्चमी ` इति। तर्हि `भुवः`इति निर्देशो नोपपद्यते, `घेर्ङिति` 7|3|111 इति गुणे कृते `भोः` इति निर्देशेन भवितव्यम्? इत्यत आह-- `सौत्रो निर्देशः`इति। छन्दसि वर्णव्यत्यय उक्तः। तेन तस्य गुणेऽकृत उवङादेशः कृत इति दर्शयति॥
विभ्वी, प्रभ्वीति । ठ्विप्रसंभ्यो ड्वसंज्ञायाम्ऽ इति डुप्रत्ययान्ताद् ङीष् । स्वयंभूरिति । भवतेः क्विप् । ह्रस्वादेवेयमिति । यद्येवं ठ्घेर्ङितिऽ इति गुणे कृते ठ्भोःऽ इति निर्देशः प्राप्नोति तत्राह---सौत्रोऽयं निर्देश इति । गुणस्यैव कृतस्य छान्दस उवङदेश इत्यर्थः ॥
सिद्धान्तकौमुदी
ङीष् स्यात् छन्दसि । विभ्वी । प्रभ्वी । विप्रसंभ्य (कौमुदी-3160) इति डुप्रत्ययान्तं सूत्रेऽनुक्रियते । उत इत्यनुवृत्तेः । उवङादेशस्तु सौत्रः ॥ ।मुद्गलाच्छन्दसि लिच्च (वार्तिकम्) ॥ ङीषो लित्त्वामानुक् चागमः । लित्स्वरः । रथीरभून्मुद्गलानी (र॒थीर॑भून्मुद्ग॒लानी॑) ॥
Text Unavailable. If you can help fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!
Text Unavailable. If you can help fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. If you can help in fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!