॥ तस्मै पाणिनये नम: ॥
Page loading... Please wait.
4|1|174
SK 1192
4|1|174
ते तद्राजाः  
SK 1192
सूत्रच्छेद:
ते - प्रथमाबहुवचनम् , तद्राजाः - प्रथमाबहुवचनम्
अनुवृत्ति:
जनपदशब्दात्  [4|1|168] - पञ्चम्येकवचनम् , क्षत्रियात्  [4|1|168] - पञ्चम्येकवचनम्
अधिकार:
प्रत्यय:  [3|1|1] , परश्च  [3|1|2] , आद्युदात्तश्च  [3|1|3] , ङ्याप्प्रातिपदिकात्  [4|1|1] , तद्धिता:  [4|1|76] , प्राग्दीव्यतोऽण्  [4|1|83] , समर्थानां प्रथमाद्वा  [4|1|82]
सम्पूर्णसूत्रम्
ते क्षत्रियात् जनपदशब्दात् (उक्ताः) प्रत्ययाः तद्राजाः
सूत्रार्थ:
क्षत्रियवाचीनि यानि जनपदनामानि, तेभ्यः "तस्य अपत्यम्" अस्मिन् अर्थे प्रयुक्ताः प्रत्ययाः "तद्राज"संज्ञकाः भवन्ति ।
Additional description will be added soon.
One-line meaning in English
This sutra is not updated yet.
काशिकावृत्तिः
जन्पदशब्दात् क्षत्रियादञ् 4|1|168 इत्येवम् आदयः प्रत्ययाः सर्वनाम्ना प्रत्यवमृश्यन्ते, न तु पूर्वे, गोत्रयुवसंज्ञाकान्डेन व्यवहितत्वात्। ते ऽञादयः तद्राजसंज्ञा भवन्ति। तथा चोदाहृतम्। तद्राजप्रदेशाः तद्राजस्य बहुषु तेन एव अस्त्रियाम् 2|4|62 इत्येवम् आदयः।
`गोत्रयुवसंज्ञाकाण्डेन व्यवहितत्वात्` इति।गोत्रयुवसंज्ञाप्रकरणं हि यदन्तरा व्यवधायं कृतं तस्यैतदेव प्रयोजनम्। तेन ये व्यवहिताः पूर्वेऽणादयस्तेषां `ते तद्राजाः` इत्यत्र सर्वनाम्ना प्रत्यवमर्शो मा भूदिति। `तथा चैवोदाह्मतम्` (इति)। `तद्राजस्य बहुषु तेनैवास्त्रियाम्` 2|4|62 इत्यत्र कार्याश्रयमुदाह्मतम्। इह तु प्रकरणे रूपाश्रयम्॥
तथा चैवोदाहृतमिति । तत्र ठ्तद्राजस्य बहुषु तेनैवास्त्रियाम्ऽ मित्यत्र कार्याश्रयमुदाहृतम्, इह तु प्रकरणे रूपाश्रयम् ॥
सिद्धान्तकौमुदी
अञादय एतत्संज्ञाः स्युः ॥
ते तद्राजाः - ते तद्राजाः । ते इत्यनेन जनपदशब्दादित्याद्यारभ्य विहिता अञादयः परामृश्यन्ते । तदाह — अञादय इति ।
ते तद्राजाः - ते तद्राजाः । अञादय इति । ततः प्राचीनास्तु त्तच्छब्देन न परामृश्यन्ते, गोत्रयुवसंज्ञाकाण्डेन विच्छेजात् । एतदर्थमेव तत्काण्डं मध्ये कृतमाचार्येणेत्याहुः । वस्तुतस्तुतद्राजे॑त्यधिकृत्यजनपदशब्दात्क्षत्रियाद॑ञित्यादिसूत्राणामारम्भे गोत्रयुवसंज्ञाकाण्डस्य मध्ये पाठाऽभावेऽपि न क्षतिरित्यन्ये ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
अञादयस्तद्राजसंज्ञाः स्युः॥
महाभाष्यम्
Text Unavailable. If you can help in fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!