Page loading... Please wait.
4|1|174 - ते तद्राजाः
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
4|1|174
SK 1192
ते तद्राजाः  
सूत्रच्छेदः
ते (प्रथमाबहुवचनम्) , तद्राजाः (प्रथमाबहुवचनम्)
अनुवृत्तिः
क्षत्रियात्  4|1|168 (पञ्चम्येकवचनम्) , जनपदशब्दात्  4|1|168 (पञ्चम्येकवचनम्)
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 ङ्याप्प्रातिपदिकात्  4|1|1 तद्धिताः  4|1|76 प्राग्दीव्यतोऽण्  4|1|83 समर्थानां प्रथमाद्वा  4|1|82
सम्पूर्णसूत्रम्
ते क्षत्रियात् जनपदशब्दात् (उक्ताः) प्रत्ययाः तद्राजाः
सूत्रार्थः
क्षत्रियवाचीनि यानि जनपदनामानि, तेभ्यः "तस्य अपत्यम्" अस्मिन् अर्थे प्रयुक्ताः प्रत्ययाः "तद्राज"संज्ञकाः भवन्ति ।
Additional description will be added soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
जन्पदशब्दात् क्षत्रियादञ् 4|1|168 इत्येवम् आदयः प्रत्ययाः सर्वनाम्ना प्रत्यवमृश्यन्ते, न तु पूर्वे, गोत्रयुवसंज्ञाकान्डेन व्यवहितत्वात्। ते ऽञादयः तद्राजसंज्ञा भवन्ति। तथा चोदाहृतम्। तद्राजप्रदेशाः तद्राजस्य बहुषु तेन एव अस्त्रियाम् 2|4|62 इत्येवम् आदयः।
`गोत्रयुवसंज्ञाकाण्डेन व्यवहितत्वात्` इति।गोत्रयुवसंज्ञाप्रकरणं हि यदन्तरा व्यवधायं कृतं तस्यैतदेव प्रयोजनम्। तेन ये व्यवहिताः पूर्वेऽणादयस्तेषां `ते तद्राजाः` इत्यत्र सर्वनाम्ना प्रत्यवमर्शो मा भूदिति। `तथा चैवोदाह्मतम्` (इति)। `तद्राजस्य बहुषु तेनैवास्त्रियाम्` 2|4|62 इत्यत्र कार्याश्रयमुदाह्मतम्। इह तु प्रकरणे रूपाश्रयम्॥
तथा चैवोदाहृतमिति । तत्र ठ्तद्राजस्य बहुषु तेनैवास्त्रियाम्ऽ मित्यत्र कार्याश्रयमुदाहृतम्, इह तु प्रकरणे रूपाश्रयम् ॥
सिद्धान्तकौमुदी
अञादय एतत्संज्ञाः स्युः ॥
ते तद्राजाः - ते तद्राजाः । ते इत्यनेन जनपदशब्दादित्याद्यारभ्य विहिता अञादयः परामृश्यन्ते । तदाह — अञादय इति ।
ते तद्राजाः - ते तद्राजाः । अञादय इति । ततः प्राचीनास्तु त्तच्छब्देन न परामृश्यन्ते, गोत्रयुवसंज्ञाकाण्डेन विच्छेजात् । एतदर्थमेव तत्काण्डं मध्ये कृतमाचार्येणेत्याहुः । वस्तुतस्तुतद्राजे॑त्यधिकृत्यजनपदशब्दात्क्षत्रियाद॑ञित्यादिसूत्राणामारम्भे गोत्रयुवसंज्ञाकाण्डस्य मध्ये पाठाऽभावेऽपि न क्षतिरित्यन्ये ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
अञादयस्तद्राजसंज्ञाः स्युः॥
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.