॥ तस्मै पाणिनये नम: ॥
Page loading... Please wait.
4|1|107
SK 1110
4|1|107
कपिबोधादाङ्गिरसे  
SK 1110
सूत्रच्छेद:
कपि-बोधात् - पञ्चम्येकवचनम् , आङ्गिरसे - सप्तम्येकवचनम्
अनुवृत्ति:
गोत्रे  [4|1|98] - सप्तम्येकवचनम् , यञ्  [4|1|105] - प्रथमैकवचनम् , तस्य  [4|1|92] - षष्ठ्येकवचनम् , अपत्यम्  [4|1|92] - प्रथमैकवचनम्
अधिकार:
प्रत्यय:  [3|1|1] , परश्च  [3|1|2] , आद्युदात्तश्च  [3|1|3] , ङ्याप्प्रातिपदिकात्  [4|1|1] , तद्धिता:  [4|1|76] , समर्थानां प्रथमाद्वा  [4|1|82] , प्राग्दीव्यतोऽण्  [4|1|83]
सम्पूर्णसूत्रम्
"तस्य गोत्रे अपत्यम्" (इति) कपिबोधात् आङ्गिरसे यञ्
सूत्रार्थ:
आङ्गिरसकुलवाची यः "कपि"शब्दः "बोध"शब्दः च, तस्मात् गोत्रापत्यस्य निर्देशार्थम् यञ् प्रत्ययः भवति ।
Additional description will be added soon.
One-line meaning in English
This sutra is not updated yet.
काशिकावृत्तिः
कपिबोधशब्दाभ्याम् आङ्गिरसे ऽपत्यविशेषे गोत्रे यञ् प्रत्ययो भवति। काप्यः। बौध्यः। आङ्गिरसे इति किम्? कापेयः। बौधिः। कपिशब्दो गर्गादिषु पठ्यते। तस्य नियमर्थं वचनम्, आङ्गिरसे यथा स्यात्। लोहितादिकार्यार्थं गणे पाठः। काप्यायनी।
`कापेयः`इति। `इतश्चामिञः` 4|1|122 इति ढञक्। यदि कपिशब्दो गर्गादिषु पठते, नियमार्थं त्विह तस्य ग्रहणम्, एवं सत्याङ्गिरसे विध्यर्थमेवास्य ग्रहणमेवास्तु,नार्थो गर्गादिषु पाठेन? इत्यत आह-- `लोहितादिकार्यार्थश्च` इत्यादि॥
कापेय इति । ठितश्चानिञःऽ इति ढक् । बौधिरिति । अनृषित्वादिञ्, बाह्वादिर्वा ॥
सिद्धान्तकौमुदी
गोत्रे यञ्स्यात् । काप्यः । बौध्यः । आङ्गरसे किम् ? कापेयः । बौधिः ॥
कपिबोधादाङ्गिरसे - कपिबोधादा । गोत्रे यञ्स्यादिति । शेषपूरणमिदं । कपिशब्दाद्बोधशब्दाच्च आङ्गिरसात्मके गोत्रे गम्ये यञ्स्यादित्यर्थः । कापेय इति । अत्र गोत्रस्य अनाङ्गिरसत्वाद्यञभावे "इतश्चानिञः" इति ढक् । बौधिरिति । अत्राप्यनाङ्गिरसत्वाद्यञभावे ऋष्यणं बाधित्वा बाह्वादित्वादिञिति भावः । कपेर्गर्गादौ पाठेऽपि आङ्गिरस एवेति नियमार्थं ग्रहणम् । तस्य गर्गादौ पाठस्तु लोहितादिकार्यार्थः । काप्यायनी । बोधशब्दात्तु अप्राप्ते विधिः ।
कपिबोधादाङ्गिरसे - कापेय इति ।इतश्चऽनिञः॑इति ढक् । कपेर्गर्गादिगणे पाठो लोहितादिकार्यार्थः । तेन कात्यायनीति सिध्यति । बौधिरिति । अनृषित्वादि॑ञ्, बाह्वादित्वाद्वा ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. If you can help in fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!