Page loading... Please wait.
3|4|75 - ताभ्यामन्यत्रोणादयः
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
3|4|75
SK 3174
ताभ्यामन्यत्रोणादयः   🔊
सूत्रच्छेदः
ताभ्याम् (पञ्चमीद्विवचनम्) , अन्यत्र (अव्ययम्) , उणादयः (प्रथमाबहुवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 धातोः  3|1|91
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
उणादयः शब्दाः ताभ्याम् अपादानसम्प्रदानाभ्याम् अन्यत्र कारके भवन्ति। कृत्त्वात् कर्तर्येव प्राप्ताः कर्मादिषु कथ्यन्ते। ताभ्याम् इति सम्प्रदानार्थः प्रत्यवमर्शः, अन्यथा ह्रपादानम् एव पर्युदस्येत, अनन्तरत्वात्। कृषितो ऽसौ कृषिः। तनित इति तन्तुः। वृत्तम् इति वर्त्म। चरितं चर्म।
अथ किमर्थं ताभ्यामित्यनेन सम्प्रदानापादानप्रत्यवमर्शः क्रियते, एतावदेव वक्तव्यम्-- अव्यत्रोणादय इति, प्रकृतत्वादेव हि तयोस्ताभ्यामन्यत्रोणादयो विज्ञास्यन्ते? अत आह-- `सम्प्रदानप्रत्यवमर्शार्थम्` इत्यादि। `अन्यथा हि` इत्यादि। यदि `ताभ्याम्` इत्यनेन तयोः प्रत्यवमर्शो न क्रियते इत्यर्थः। `अनन्तरत्वात्` इत्यादि। `अनन्तरस्य विधिर्वा भवति प्रतिषेधो वा` (व्या।प।19) इति न्यायादपादानस्यैव पर्युदासः स्यात्, यदि ताभ्यामिति निर्देशो न क्रियेत। `कृषिः` इति। `इक् कृष्यादिभ्यः` (वा।324) इतीक्। `तन्तुः` इति। `सितनिगमिमसिसच्याविधाञ्क्रुशिभ्यस्तुन्` (द।उ।1।122) इति तुन्। `चर्म` इति। मनिन्॥
ननु च ठन्यत्रोणादयःऽ इत्यप्युक्ते प्रकृतत्वादेव ताभ्यामन्यत्रेति विज्ञास्यते ? अत आह---सम्प्रदानार्थ इति । कृषित इत्यादिना कर्मणि वृत्तिं दर्शयति । अत्रेडागमश्चिन्त्यः । एवं तनित इत्यत्राअपि । केचिदाहुः---ठ्यस्य विभाषाऽ इतीट्प्रतिषेधोऽनित्यः, कृतिनृत्योरीदित्करणात् । तद्धि ठ्श्वीदितो निष्ठायाम्ऽ इतिट्प्रतिषेधार्थं क्रियते तत्र ठ्सेऽसिचि कृतिऽ इति विभाअषितेट्त्वादेव ठ्यस्य विभाषाऽ इतीट्प्रतिषेधो भविष्यतीति किमीदित्करणेन । अपर आह---चुरादावदन्तौ कृपितनी पठितव्याविति ॥
सिद्धान्तकौमुदी
सम्प्रदानपरामर्शार्थं ताभ्यामिति । ततोऽसौ भवति तन्तुः । वृत्तं तदिति वर्त्म । चरितं तदिति चर्म ॥
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.