Page loading... Please wait.
3|4|48 - हिंसार्थानां च समानकर्मकाणाम्
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
3|4|48
SK 3369
हिंसार्थानां च समानकर्मकाणाम्   🔊
सूत्रच्छेदः
हिंसार्थानाम् (षष्ठीबहुवचनम्) , च (अव्ययम्) , समानकर्मकाणाम् (षष्ठीबहुवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 धातोः  3|1|91
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
तृतीयायाम् इत्येव। हिंसा प्राण्युपघातः। तदर्थानां धातूनाम् अनुप्रयोगधातुना समानकर्मकाणां तृतीयान्ते उपपदे णमुल् प्रत्ययो भवति। दण्डोपघातं गाः कालयति, दण्डेनोपघातम्। दण्डताडम्, दण्डेन ताडम्। समानकर्मकाणाम् इति किम्? चोरं दण्डेनोपहत्य गोपालको गाः कालयति।
धातुसम्बन्धाधिकारादनुप्रयोगेण भवितव्यम्, द्विष्ठत्वात्। तत्र प्रत्यासत्तेरनुप्रयोगधात्वपेक्षयैव समानकर्मत्वं विज्ञायत इत्याह-- `अनुप्रयोगधातुना` इत्यादि। `कालयति` इति। `{वेल कालोपदेशे (काल इति पृथग्धातुरित्येके)-धातुपाठः- कल क्षेपे-धातुपाठः-} काल विक्षेपे (धातुपाठः-1880)। `दन्तताडम्` इति। `तड आघाते` (धातुपाठः-1579), चुरादिरेव। `दण्डेनाहत्य` इत्यादि। अत्र हन्तेश्चौरः कर्म , अनुप्रयोगधातोश्च गौरिति समानकर्मकत्वाभावः। तेन क्त्वाप्रत्यय एव भवति। `आहत्य` इति। `अनुदात्तोपदेश` 6|4|37 इत्यादिनाऽनुनासिकलोपः, `ह्यस्वस्य पिति कृति तुक्` 6|1|69
ठ्धातुसम्बन्वेऽ इत्यधिकारादनुप्रयोगधातुना समानकर्मत्वं विज्ञायते, इत्याह---अनुप्रयोगधातुनासमानकर्मकाणामिति । कालयति । ठ्कल विक्षेपेऽ चुरादिः । दण्डताडमिति । ठ्तड आघातेऽ चुरादिरेव । उपहत्येति । ठ्वा ल्यपिऽ इत्यनुनासिकलोपः, ह्रस्वस्य तुक् ॥
सिद्धान्तकौमुदी
तृतीयान्ते उपपदेऽनुप्रयोगधातुना समानकर्मकाद्धिंसार्थात् णमुल् स्यात् । दण्डोपघातं गाः कालयति । दण्डेनोपघातम् । दण्डताडम् । समानकर्मकाणामिति किम् । दण्डेन चोरमाहत्य गाः कालयति ॥
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
हिंसार्थानां च समानकर्मकाणाम् - कालयतीति । कल विक्षेपे चुरादिः । प्रेरयतीत्यर्थः । दण्डताडमिति । तड आघाते । अयमपि चुरादिरेव ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.