Page loading... Please wait.
3|3|130 - अन्येभ्योऽपि दृश्यते
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
3|3|130
SK 3422
अन्येभ्योऽपि दृश्यते   🔊
सूत्रच्छेदः
अन्येभ्यः (पञ्चमीबहुवचनम्) , अपि (अव्ययम्) , दृश्यते (तिङन्तपदम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 धातोः  3|1|91
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
अन्येभ्यो ऽपि धातुभ्यः गत्यर्थेभ्यः छन्दसि विषये युच् प्रत्ययो दृश्यते। सुदोहनामकृणोद् ब्रह्मणे गाम्। सुवेदनामकृणोर्ब्रह्मणे गाम्। भाषायां शासियुधिदृशिधृषिमृषिभ्यो युज्वक्तव्यः। दुःशासनः। दुर्योधनः। दुर्दर्शनः। दुर्धर्षणः। दुर्मर्षणः।
`सुदोहनम्` इति। `दुह प्रपूरणे` (धातुपाठः-1014)। `वक्तव्यः` इति। व्याख्येय इत्यर्थः। तत्रेदं व्याख्यानम्-- अपिशब्दोऽत्र क्रियते, स च सर्वव्यभिचारार्थः, तेन `शासु अनुशिष्टौ` (धातुपाठः-1075), `युध सम्प्रहारे` (धातुपाठः-1173), `दृशिर् प्रेक्षणे` (धातुपाठः-988), `ञिधृषा प्रागल्भ्ये` (धातुपाठः-1269), `मृष तितिक्षायाम्` (धातुपाठः-1164)-- इत्येतेभ्योऽपि भाषायां युज्भवतीति। कथं पुनरेतदवसितम्-- `सर्वव्यभिचारार्थोऽपिशब्द इति? सूत्रारम्भात्। यदि हि गत्यर्थव्यभिचार एवात्राभिसंहितः स्यात्, सूत्रमिदं नारभेत। पूर्वसूत्र एव च गत्यर्थग्रहणं न कुर्यात्॥
अन्येभ्योऽपि चातुभ्यो गत्यर्थेभ्य इति । गत्यर्थेभ्यो येऽन्ये धातवस्तेभ्य इत्यर्थः । अथ वा नञोऽत्र प्रश्लेषः---अन्येभ्योऽपि धातुभ्यः, कोऽर्थः ? अगत्यर्थेभ्य इति । भाषायामिति । ठ्च्छन्दसिऽ इत्यधिकारादयमारम्भः । ठ्शासु अनुशिष्टौऽ, ठ्युध संप्रहारेऽ, दृशिर् प्रेक्षणेऽ, ठ्ञिधृषा प्रागलभ्येऽ, ठ्मृष तितिक्षायाम्ऽ॥
सिद्धान्तकौमुदी
गत्यर्थेभ्यो येऽन्ये धातवस्तेभ्योऽपि छन्दसि युच् स्यात् । सुवेदनामकृणोर्ब्रह्मणे गाम् (सु॒वे॒द॒नाम॑कृणो॒र्ब्रह्म॑णे॒ गाम्) ॥
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
अन्येभ्योपि दृश्यते (1115) (570 युच्प्रत्ययविधिसूत्रम्।। 3 । 3 । 1 आदृ 39) (4079 वार्तिकम्।। 1 ।।) - भाषायां शासियुधिदृशिधृषिभ्यो युच्- (भाष्यम्) भाषायां शासियुधिदृशिधृषिभ्यो युज्वक्तव्यः। दुः शासनः। दुर्योधनः। दुर्दर्शनः। दुर्धर्षणः।। (4080 वार्तिकम्।। 1 ।।) - मृषेश्च- (भाष्यम्) मृषेश्चेति वक्तव्यम्। दुर्मर्षणः। इति श्रीमद्भगवत्पतञ्ञ्जलिविरचिते व्याकरणमहाभाष्ये तृतीयस्याध्यायस्य तृतीये पादे प्रथममाह्निकम्।।