Page loading... Please wait.
3|3|125 - खनो घ च
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
3|3|125
SK 3304
खनो घ च   🔊
सूत्रच्छेदः
खनः (पञ्चम्येकवचनम्) , घ (लुप्तप्रथमान्तनिर्देशः)(अव्ययम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 धातोः  3|1|91 करणाधिकरणयोः  3|3|117
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
खनतेः धातोः करणाधिकरणयोः घः प्रत्ययो भवति। चकारात् घञ् च। आखनः, आखानः। डो वक्तव्यः। आखः। डरो वक्तव्यः। आखरः। इको वक्तव्यः। आखनिकः। इकवको वक्तव्यः। आखनिकवकः।
`डो वक्तव्यः`इत्यादि। सर्वत्र वक्तव्यशब्दस्य व्याख्येय इत्येषोऽर्थः। तत्रेदं व्याख्यानम्- चकारोऽत्र क्रियते, स चानुक्तसमुच्चयार्थः, तेन डादयोऽपि प्रत्यया भविष्यन्तीति। ननु च घञनुकर्षणार्थश्चकारः? नैतदस्ति; स्वरितत्वादेव हि घञपतिष्ठते। अथ किमर्थं खनेर्घः प्रत्ययो विधीयते, यावता कुत्वार्थं तस्य विधानम्, न च खनेः कश्चिदवयवः कुत्वभागस्ति? एवं तह्र्रेतज्ज्ञापयति--अन्येभ्योऽप्ययं भवतीति। तेन खलः,भगम्, पदमित्येवमादयः सिद्धा भवन्ति॥
घित्करणं किमर्थम्, यावता न खनः कश्चिदवयवः कुत्वभागस्ति ? ज्ञापनार्थं तु, एतज् ज्ञापयति---अन्येभ्योऽप्ययं भवतीति । तेन भजेर्भगः, पदेः पदम्---करणे घः, ठ्खल सञ्चलनेऽ अधिकरणे घः खल एवमादि सिद्धं भवति । आखनादयः खनित्रवचनाः ॥
सिद्धान्तकौमुदी
चाद्घञ् । आखनः । आखानः । घित्करणमन्यतोऽप्ययमिति ज्ञापनार्थम् । तेन भगः पदमित्यादि ॥खनेर्डडरेकेकवका वाच्याः (वार्तिकम्) ॥ आखः । आखरः । आखनिकः । आखनिकवकः । एते खनित्रवचनाः ॥
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
खनो घ च - खनो । घित्ककरणमिति ।आखन॑इत्यादौचजो॑रिति कुत्वस्य प्रसक्त्यभावादिति भावः । भगः । पदमिति । ननु पदमित्यत्र घस्य किं प्रयोजनमिति चेदत्राहुः — करणाधिकरणयोः॑पुंसि संज्ञाया॑मिति यदि घः स्यात्तदापद॑मिति नपुंसकं न स्यात्, अनेन चेद्धो भवति तदा त्विष्टसिद्धिरिति । एते इति । आखनादयः षडित्यर्थः ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
खनो घ च (1110) (567 घप्रत्ययविधिसूत्रम्।। 3 । 3 । 1 आ.36) (4074 वार्तिकम्।। 1 ।।) - खनो डडरेकेकवकाः- डो वक्तव्यः ‐ -आखः। डरो वक्तव्यः ‐ -आखरः।। इको वक्तव्यः ‐ -आखनिकः।। इकवको वक्तव्यः ‐ -आखनिकवकः खनो घ च।। 125 ।।