॥ तस्मै पाणिनये नम: ॥
Page loading... Please wait.
3|3|125
SK 3304
3|3|125
खनो घ च   🔊
SK 3304
सूत्रच्छेद:
खनः - पञ्चम्येकवचनम् , घ (लुप्तप्रथमान्तनिर्देश:) च - अव्ययम्
अनुवृत्ति:
-
अधिकार:
प्रत्यय:  [3|1|1] , परश्च  [3|1|2] , आद्युदात्तश्च  [3|1|3] , धातो:  [3|1|91] , करणाधिकरणयो:  [3|3|117]
सम्पूर्णसूत्रम्
Unavailable at the moment
सूत्रार्थ:
This sutra is not updated yet.

The sutras are being written one by one, so this sutra will eventually get updated. Meanwhile, you can refer to the commentaries below.
One-line meaning in English
This sutra is not updated yet.
काशिकावृत्तिः
खनतेः धातोः करणाधिकरणयोः घः प्रत्ययो भवति। चकारात् घञ् च। आखनः, आखानः। डो वक्तव्यः। आखः। डरो वक्तव्यः। आखरः। इको वक्तव्यः। आखनिकः। इकवको वक्तव्यः। आखनिकवकः।
`डो वक्तव्यः`इत्यादि। सर्वत्र वक्तव्यशब्दस्य व्याख्येय इत्येषोऽर्थः। तत्रेदं व्याख्यानम्- चकारोऽत्र क्रियते, स चानुक्तसमुच्चयार्थः, तेन डादयोऽपि प्रत्यया भविष्यन्तीति। ननु च घञनुकर्षणार्थश्चकारः? नैतदस्ति; स्वरितत्वादेव हि घञपतिष्ठते। अथ किमर्थं खनेर्घः प्रत्ययो विधीयते, यावता कुत्वार्थं तस्य विधानम्, न च खनेः कश्चिदवयवः कुत्वभागस्ति? एवं तह्र्रेतज्ज्ञापयति--अन्येभ्योऽप्ययं भवतीति। तेन खलः,भगम्, पदमित्येवमादयः सिद्धा भवन्ति॥
घित्करणं किमर्थम्, यावता न खनः कश्चिदवयवः कुत्वभागस्ति ? ज्ञापनार्थं तु, एतज् ज्ञापयति---अन्येभ्योऽप्ययं भवतीति । तेन भजेर्भगः, पदेः पदम्---करणे घः, ठ्खल सञ्चलनेऽ अधिकरणे घः खल एवमादि सिद्धं भवति । आखनादयः खनित्रवचनाः ॥
सिद्धान्तकौमुदी
चाद्घञ् । आखनः । आखानः । घित्करणमन्यतोऽप्ययमिति ज्ञापनार्थम् । तेन भगः पदमित्यादि ॥खनेर्डडरेकेकवका वाच्याः (वार्तिकम्) ॥ आखः । आखरः । आखनिकः । आखनिकवकः । एते खनित्रवचनाः ॥
Text Unavailable. If you can help fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!
खनो घ च - खनो । घित्ककरणमिति ।आखन॑इत्यादौचजो॑रिति कुत्वस्य प्रसक्त्यभावादिति भावः । भगः । पदमिति । ननु पदमित्यत्र घस्य किं प्रयोजनमिति चेदत्राहुः — करणाधिकरणयोः॑पुंसि संज्ञाया॑मिति यदि घः स्यात्तदापद॑मिति नपुंसकं न स्यात्, अनेन चेद्धो भवति तदा त्विष्टसिद्धिरिति । एते इति । आखनादयः षडित्यर्थः ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
खनो घ च (1110) (567 घप्रत्ययविधिसूत्रम्।। 3 । 3 । 1 आ.36) (4074 वार्तिकम्।। 1 ।।) - खनो डडरेकेकवकाः- डो वक्तव्यः ‐ -आखः। डरो वक्तव्यः ‐ -आखरः।। इको वक्तव्यः ‐ -आखनिकः।। इकवको वक्तव्यः ‐ -आखनिकवकः खनो घ च।। 125 ।।