Page loading... Please wait.
3|2|75 - अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
3|2|75
SK 2980
अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते   🔊
सूत्रच्छेदः
अन्येभ्यः (पञ्चमीबहुवचनम्) , अपि (अव्ययम्) , दृश्यन्ते (तिङन्तपदम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 धातोः  3|1|91
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
छन्दसि इति निवृत्तम्। अन्येभ्यो ऽपि धातुभ्यो ऽनाकारान्तेभ्यो मनिन् क्यनिप् वनिपित्येते प्रत्यया दृश्यन्ते, विच् च। सुशर्मा। क्वनिप् प्रातरित्वा। प्रातरित्वानौ। वनिप् विजावाग्ने। अग्रेयावा। विच् खल्वपि रेडसि। अपिशब्दः सर्वौपाधिव्यभिचारार्थः। निरुपपदादपि भवति। धीवा। पीवा। दृशिग्रहणं प्रयोगानुसरणार्थम्।
`सुशर्मा` इति। `शृ? हिंसायाम्` (धातुपाठः-1488) शोभनं शृणातीति विग्रहः। `प्रातरित्वा` इति। इणः प्रातः शब्द उपपदे क्वनिप्, `ह्यस्वस्य पिति कृति` 6|1|69 इति तुक्। `विजावा` इति। `जनी प्रादुर्भावे` (धातुपाठः-1149), विजायत इति वनिप्, `विड्वोरनुनासिकस्य` 6|4|41 इत्यात्त्वम्। `अग्रेगावा` इति। `ग्म्लृ सृप्लृ गतौ` (धातुपाठः-982,983) पूर्ववदात्त्वम्। `रेडसि` इति। `रिष हिंसायाम्` (धातुपाठः-694), पूर्ववज्जश्त्वं डकारः। `दृशिग्रहणं प्रयोगानुसरणार्थम्` इति।तेन प्रयोगे गम्यमाने यत्र दृश्यन्ते मनिन्नादयस्तत्रैवैते साधवः, अतो नापूर्वतमः क्रियते। एतेन `ते न सर्वतो विधेयाः` इत्युक्तं भवति। यद्यन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते, पूर्वसूत्रमनर्थकम्, मनिन्नादयः सर्वधातुभ्यो दृश्यन्त इत्येवं वाच्यम्? नैतदस्ति; आकारान्तेभ्यो धातुभ्यो नियोगतस्ते भवन्ति, अनाकारान्तेभ्यः क्वचिदेय। अपि तु पूर्वयोगश्छन्दसि, वयं तु भाषायामपि॥
अन्येभ्योऽपि द्दश्यते॥ अपिशब्दः सर्वविधिव्यभिचारार्थ इति। विधीयतेऽनेनेति विधिःऊपाधिः। सर्वोपाधिव्यभिचारार्थ इति युक्तः पाठः। द्दशिग्रहणं प्रयोगानुसरणार्थमिति। ठ्यथा प्रयोगे द्दश्यन्ते तथैव भवन्तिऽ इति वचनव्यक्त्याश्रयेणेति भावः॥
सिद्धान्तकौमुदी
छन्दसीति निवृत्तम् । मनिन् क्वनिप् वनिप् विच् एते प्रत्यया धातोः स्युः ॥
अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते - अन्येभ्योऽपि दृस्यन्ते । "विजुपे छन्दसि"आतोमिन्क्वनिब्वनिपश्चे॑त्यधिकारे इदं इत्, इकार उच्चारणार्थः । विचि चकार इत् इकार उच्चारणार्थः ।
अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते - अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते । इहविजुपे छन्दसि॑ इत्यतो विच्प्रत्ययः ।आतो मनि॑न्निति सूत्रान्मनिनादयश्चानुवर्तन्ते । तदाह — मनिन्क्वनिबित्यादि ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
मनिन् क्वनिप् वनिप् विच् एते प्रत्यया धातोः स्युः॥
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.