Page loading... Please wait.
3|2|67 - जनसनखनक्रमगमो विट्
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
3|2|67
SK 3413
जनसनखनक्रमगमो विट्   🔊
सूत्रच्छेदः
जन-सन-खन-क्रम-गमः (पञ्चम्येकवचनम्) , विट् (प्रथमैकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 धातोः  3|1|91
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
छन्दसि उपसर्गे सुपि इति अनुवर्तते। जन जनने, जनी प्रदुर्भावे, द्वयोरपि ग्रहणम्। तथा षणु दाने, वन षने संभक्तौ, द्वयोरपि ग्रहणम्। जनादिभ्यः धातुभ्यः सुबन्त उपपदे छन्दसि विषये विट् प्रत्ययो भवति। टकारः सामान्यग्रहणाविघातार्थः वेरपृक्तस्य 6|1|67 इति, विषेषणार्थश्च विड्वनोरनुनासिकस्यात् 6|4|41 इति। जन अब्जाः गोजाः। सन गोषा इन्दो नृषा असि। खन बिसखाः। कूपखाः। क्रम दधिक्राः। गम अग्रेगा उन्नतृ̄णाम्।
`द्वयोरपि ग्रहणम्` इति। विशेषानुपादानात्। `तथा` इत्यादि। यथानन्तरयोर्धात्वोरुभयोग्र्रहणमिति, तथानयोरपि सम्भवक्तार्थयोरित्यर्थः। `टकारः सामान्यग्रहणविघातार्थः`इति। असति टकारे `वेरपृक्तस्य` 6|1|65 इत्यत्रैकानुबन्धपरिभाषया (व्या।प।52) अस्यैवं ग्रहणं स्यात्, न विजादीनाम्। टकारे त्वस्यापि द्वयनुबन्धकत्वात् सर्वेषां ग्रहणमुपपद्यते। `विशेषणार्थश्च` इति। `विड्वनोरनुनासिकस्यात्` 6|4|41 इत्यत्र विशेषणार्थष्टकारः, `विवनोः` इत्युच्यमाने हि क्विबादीनामपि ग्रहणं स्यात्, तथा चाकरोदित्येवमादौ लोपः स्यात्। `अब्जाः` इति। अप्सु जायत इति अब्जाः। एवं `गोजाः`। गां सनोतीति `गोषाः`। `सनोतेरनः` 8|3|108 इति षत्वम्। नरं सनोतीति `नृषाः`। विलं खनतीति `विलखाः`। दधि क्रामतीति `दधिक्राः`। अग्रे गच्छतीति `अग्रेगाः`। `तत्पुरुषे कृति बहुलम्` 6|3|13 इति सप्तम्या अलुक्। सर्वत्र `वेरपृक्तस्य` 6|1|65 इति लोपः, `विड्वनोः` 6|4|41 इत्यात्त्वम्॥
जनसनखनक्रमगमो विट्॥ विशेषणार्थश्चोति। ठ्विवनोःऽ इत्युच्यमाने हि क्विबादीनामपि ग्रहणं स्यात्। अथात्र निरनुबन्धकत्वादस्यैव ग्रहणम्? ठ्वेरपृक्तस्यऽ इत्यत्राप्यस्यैव ग्रहणं स्यात्। अथात्र क्विबादीनामपि ग्रहणं स्यात्? ठ्विड्वनोरनुनासिकस्यात्ऽ इत्यत्रापि स्यादिति समानं वच इति भावः। गोषा इति। ठ्सनोतेरनःऽ इति षत्वम्। अग्रेगा इति। पूर्ववदलुक्॥
सिद्धान्तकौमुदी
विड्वनोः--(कौमुदी-2982) इत्यात्वम् । अब्जाः (अ॒ब्जाः) । गोजाः (गो॒जाः) । गोषा इन्दो नृषा असि (गो॒षा इ॑न्दो नृ॒षा अ॒सि) । सनोतेरनः--(कौमुदी-3645) इति षत्वम् । इयं शुष्मेभिर्बिसखा इवारुजत् (इ॒यं शुष्मे॑भिर्बिस॒खा इ॑वारुजत्) । आ दधिक्राः शवसा पञ्च कृष्टीः (आ द॑धि॒क्राः शव॑सा॒ पञ्च॑ कृ॒ष्टीः) । अग्रेगाः (अग्रे॒गाः) ॥
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.