Page loading... Please wait.
3|2|41 - पूःसर्वयोर्दारिसहोः
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
3|2|41
SK 2958
पूःसर्वयोर्दारिसहोः   🔊
सूत्रच्छेदः
पूर्-सर्वयोः (षष्ठीद्विवचनम्) , दारि-सहोः (षष्ठीद्विवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 धातोः  3|1|91
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
पुर् सर्व इत्येतयोः करमणोः उपपदयोः यथासङ्ख्यं दारिसहोः धात्वोः खच् प्रत्ययो भवति। पुरं दारयति पुरन्दरः। सर्वंसहो राजा। भवे च दारेरिति वक्तव्यम्। भगन्दरः।
`दारि` इति। `दृ? विदारणे` (धातुपाठः-1493) इत्यस्य णिचा निर्देशः। `पुरन्दरः` इति। पूर्वपदे मुम्भावो निपात्यते।`भगे च दारेरिति वक्तव्यम्` इति। भगे चोपपदे दारेः खज्भवतीत्येतदर्थरूपं व्याख्येयमित्यर्थः। तत्रेदं व्याख्यानम्--`उग्रम्पश्येरम्मदपाणिन्धमाश्च` 3|2|37 इत्यतश्चकारोऽनुवत्र्तते, न चानुक्तसमुच्चयार्थः, तेन भगे चोपपदे दारेः खज्भवतीति॥
पूः सर्वयोर्दारिसहोः॥ ठ्द्द विदारणेऽ इत्यस्य ग्रहणम्; न ठ्द्द भयेऽ,ठ्द्दङ् आदरेऽ-----इत्येतयोरित्युपदेशः। असंज्ञार्थं सहिग्रहणम्, संज्ञायां तु वक्ष्यति। सर्वेसहो राजेति। सर्व संपादयितुं समर्थ इत्यर्थः॥
सिद्धान्तकौमुदी
पुरं दारयतीति पुरन्दरः । सर्वंसहः । सहिग्रहणमसंज्ञार्थम् ॥भगे च दारेरिति काशिका (वार्तिकम्) ॥ बाहुलकेन लब्धमिदमित्याहुः । भगं दारयतीति भगन्दरः ॥
पूःसर्वयोर्दारिसहोः - पूः सर्वयोर्दारिसहोः । दारिसहोरिति पञ्चम्यर्थे षष्ठी । पुर्शब्दे सर्वशब्दे च कर्मवाचिन्युपपदे दारेः सहेश्च खजित्यर्थः । यथासङ्ख्यमन्वयः ।दारी॑ति ण्यन्तस्य ग्रहणम् । पुरन्दर इति । पुरं दारयतीति विग्रहे दारेः खचि णिलोपे "खचि ह्यस्वः" इत्युपधाह्यस्वे सुपी लुकिवाचंयमपुरन्दरौ चे॑ति खचो विकल्पविधौ खजभावेकर्मण्य॑णित्यस्य सिद्धत्वादण्ग्रहमं व्यर्थमित्यत आह — असंज्ञार्थमिति । भगे चेति । इत्यादि स्पष्टम् । ऋतिह्कर इति । ऋतिर्गमनम् । अभयह्करशब्दं साधयितुमाह — भयशब्देन तदन्तविधिरिति । इदं चयेन विधि॑रित्यत्र भाष्ये स्पष्टम् ।
पूःसर्वयोर्दारिसहोः - पूः सर्वयोः । दृ विदारणे अयमव गृह्रते, न तु दृ भये दृङ् आदर इत्येताविति संप्रदायः । असंज्ञार्थमिति संज्ञायां तुशंज्ञायां भृतृवृजि॑ इति वक्ष्यमाणेन सिध्यतीति भावः ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.