Page loading... Please wait.
3|2|159 - दाधेट्सिशदसदो रुः
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
3|2|159
SK 3139
दाधेट्सिशदसदो रुः   🔊
सूत्रच्छेदः
दा-धेट्-सि-शद-सदः (पञ्चम्येकवचनम्) , रुः (प्रथमैकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 धातोः  3|1|91 वर्तमाने  3|2|123 आ क्वेस्तच्छीलतद्धर्मतत्साधुकारिषु  3|2|134
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
दा धेट् सि शद सद इत्येतेभ्यः रुः प्रत्ययो भवति। दरुः। धारुर्वत्सो मातरम् न लौकाव्ययनिष्ठाखलर्थतृनाम् 2|3|69 इति उकारप्रश्लेषात् षष्ठी न भवति। सेरुः। शद्रुः। सद्रुः।
`डुदाञ् दाने` (धातुपाठः-1091), `दो अवखण्डने`(धातुपाठः-1148), `देङ रक्षणे`(धातुपाठः-962)--त्रयाणामिह ग्रहणम्; `गामादाग्रहणेष्वविशेषः` (व्या।प।124) इति वचनात्। `धेट् पाने`(धातुपाठः-902), षिञ् बन्धने` (धातुपाठः-1477), `शद्लृ शातने` (धातुपाठः-1428), `षद्लृ विशरणगत्यवसादनेषु` (धातुपाठः-1427)। अथ `धारुर्वत्सो मातरम्` इति कथमत्र द्वितीया, यावता `कर्त्तृकर्मणोः कृति` 2|3|65 इति षष्ठआ भवितव्यमित्यत आह-- `न लोकाव्ययनिष्ठा` इति। उको य उकारस्तेन सहाकः सवर्णदीर्घत्वेन प्रश्लिष्टः, तेन तदन्तविधौ विज्ञायमाने उकारान्तस्य प्रत्ययस्य प्रयोगे षष्ठी न भवति, तेन द्वितीयैव भवतीति न षष्ठी। नन्विह तर्हि-- कटं चिकीर्षुरिति प्रतिषेधो न स्यात्, उप्रत्यय्सयानुकारान्तत्वात्। घिनुणपि बवति। छन्दस्युकारान्तत्वात् `आदृगमहन` 3|2|171 इत्यादिना किकिनावपि भवतः॥
दाधेट्सिशदसदो रुः॥ ठ्गामादाग्रहणेष्वविशेषःऽ इति दारूपाणां यथाभिधानं ग्रहणम्। धेट् पाने, ठ्षिञ् बन्वनेऽ, ठ्शद्लृ शातनेऽ,ठ्षद्लृ विशरणगत्यवसादनेषु॥
सिद्धान्तकौमुदी
दारुः । धारुः । सेरुः । शद्रुः । सद्रुः ॥
दाधेट्सिशदसदो रुः - दाधेट् । दा, धेट्, सि, शद्, सद् एषां द्वन्द्वात्पञ्चमी । एभ्यो रुप्रत्ययः स्यात्तच्छीलादिष्वित्यर्थः ।
दाधेट्सिशदसदो रुः - दाधेट् । डुदाञ्दोडेङां त्रयाणामेव ग्रहणं,न तु दाण्दापोरित्याहुः ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.