Page loading... Please wait.
3|1|139 - ददातिदधात्योर्विभाषा
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
3|1|139
SK 2901
ददातिदधात्योर्विभाषा   🔊
सूत्रच्छेदः
ददाति-दधात्योः (पञ्चमीद्विवचनम्) , विभाषा (प्रथमैकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
प्रत्ययः  3|1|1 परश्च  3|1|2 आद्युदात्तश्च  3|1|3 धातोः  3|1|91
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
दाञो धाञश्च विभाषा शप्रत्ययो भवति। णस्य अपवादः। ददः, दायः। दधः, धायः। अनुपसर्गातित्येव, प्रदः, प्रधः।
`णस्यापवादः` इति। `श्याद्व्यध` 3|1|141 इत्यादिना प्राप्तस्य। कस्य त्वपवादो न भवति; अनुपसर्गादित्यनुवृत्तेः। `ददः,दधः` इति। शे कृते शप्। तस्य जुहोत्यादित्वात् श्लुः, `श्लौ` 6|1|10 इति द्विर्वचनम्, `श्नाभ्यस्तयोरातः` 6|4|112 इत्याकारलोपः। `दायः` इति। `आतो युक्` 7|3|33 । `प्रदः` इति। `आतश्चोपसर्गे` 3|1|136 इति कः। ननु च `दद दाने` (धातुपाठः-17), `दध धारणे` (धातुपाठः-8)- इत्येताभ्यमचि कृते ददो दध इति, दा धा--इत्येताभ्यामपि णे कृते दायो धाय इति भविष्यति, तत्किमित्यनेन सूत्रेण? नैतदस्ति; अचि हि सति `अच्कावशक्तौ` 6|2|156 इत्यन्तोदात्तत्वं स्यात्। शे तु नञ्स्वर एव भवति-- अददः, अदध इति॥
ददातिदधात्योर्विभाषा॥ ददः, दध इति। शपः श्लुः, द्विर्वचनम्, ठ्श्नाभ्यस्तयोरातःऽ इत्याकारलोपः। ठ्दद दानेऽ,ठ्दध धारणेऽइत्येताभ्यामचि कृते ददः दध इति सिद्धम्, दाधाभ्यामपि णे कृते दायो धाय इति, इदं तु वचनं स्वरार्थम्---अददः अदध इति ठच्कावशक्तौऽ इत्यन्तोदात्वं मा भूत्, नञ्स्वर एव यथा स्यादिति॥
सिद्धान्तकौमुदी
शः स्यात् । ददः । दधः । पक्षे वक्ष्यमाणो णः । अनुपसर्गादित्येव । प्रदः । प्रधः ॥
ददातिदधात्योर्विभाषा - ददातिदधात्योर्विभाषा । दाञ्, धाञ्, आभ्यां शो वा स्यात् । ददः दध इति । शः, शप्, श्लुः । "श्लौ" इति द्वित्वम् । आतो लोपः । वक्ष्यमाण इति । "स्याद्व्यदे" त्यनेनेति भावः । प्रदः प्रध इति । "आतश्चोपसर्गे" इति कः ।
ददातिदधात्योर्विभाषा - ददातिदधात्योर्विभाषा । ददः दध इति । शे परेजुहोत्यादिभ्य॑ इति श्ल,श्लौ॑ इति द्वित्वम् । अपित्सार्वदातुकस्य शस्य ङित्त्वात्आतो लोपः॑ इत्यालोपः । वक्ष्यमाणो ण इति ।श्याद्व्यधे॑ति णप्रत्यये आतो युकि — दायः धायः । प्रदः प्रध इति ।आतश्चोपसर्गे॑ इति कः । स्यादेतत् — दद दाने, दध धारणे, आभ्यामचि ददो दध इति सिद्धम्, दाधाभ्यामादन्तलक्षणे णप्रत्यये दायो धाय इत्यपि, ततश्चेदं सूत्रं व्यर्थमिति चेत् । सत्यम् । स्वरार्थमिदं सूत्रम् । अददः अदधः । इह हि अव्ययपूर्वपदप्रकृतिस्वर इष्यते । अजन्तत्वे तुअच्कावशक्ता॑ वित्यन्तोदात्तत्वं स्यात् ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.