॥ तस्मै पाणिनये नम: ॥
Page loading... Please wait.
3|1|139
SK 2901
3|1|139
ददातिदधात्योर्विभाषा   🔊
SK 2901
सूत्रच्छेद:
ददाति-दधात्योः - पञ्चमीद्विवचनम् , विभाषा - प्रथमैकवचनम्
अनुवृत्ति:
-
अधिकार:
प्रत्यय:  [3|1|1] , परश्च  [3|1|2] , आद्युदात्तश्च  [3|1|3] , धातो:  [3|1|91]
सम्पूर्णसूत्रम्
Unavailable at the moment
सूत्रार्थ:
This sutra is not updated yet.

The sutras are being written one by one, so this sutra will eventually get updated. Meanwhile, you can refer to the commentaries below.
One-line meaning in English
This sutra is not updated yet.
काशिकावृत्तिः
दाञो धाञश्च विभाषा शप्रत्ययो भवति। णस्य अपवादः। ददः, दायः। दधः, धायः। अनुपसर्गातित्येव, प्रदः, प्रधः।
`णस्यापवादः` इति। `श्याद्व्यध` 3|1|141 इत्यादिना प्राप्तस्य। कस्य त्वपवादो न भवति; अनुपसर्गादित्यनुवृत्तेः। `ददः,दधः` इति। शे कृते शप्। तस्य जुहोत्यादित्वात् श्लुः, `श्लौ` 6|1|10 इति द्विर्वचनम्, `श्नाभ्यस्तयोरातः` 6|4|112 इत्याकारलोपः। `दायः` इति। `आतो युक्` 7|3|33 । `प्रदः` इति। `आतश्चोपसर्गे` 3|1|136 इति कः। ननु च `दद दाने` (धातुपाठः-17), `दध धारणे` (धातुपाठः-8)- इत्येताभ्यमचि कृते ददो दध इति, दा धा--इत्येताभ्यामपि णे कृते दायो धाय इति भविष्यति, तत्किमित्यनेन सूत्रेण? नैतदस्ति; अचि हि सति `अच्कावशक्तौ` 6|2|156 इत्यन्तोदात्तत्वं स्यात्। शे तु नञ्स्वर एव भवति-- अददः, अदध इति॥
ददातिदधात्योर्विभाषा॥ ददः, दध इति। शपः श्लुः, द्विर्वचनम्, ठ्श्नाभ्यस्तयोरातःऽ इत्याकारलोपः। ठ्दद दानेऽ,ठ्दध धारणेऽइत्येताभ्यामचि कृते ददः दध इति सिद्धम्, दाधाभ्यामपि णे कृते दायो धाय इति, इदं तु वचनं स्वरार्थम्---अददः अदध इति ठच्कावशक्तौऽ इत्यन्तोदात्वं मा भूत्, नञ्स्वर एव यथा स्यादिति॥
सिद्धान्तकौमुदी
शः स्यात् । ददः । दधः । पक्षे वक्ष्यमाणो णः । अनुपसर्गादित्येव । प्रदः । प्रधः ॥
ददातिदधात्योर्विभाषा - ददातिदधात्योर्विभाषा । दाञ्, धाञ्, आभ्यां शो वा स्यात् । ददः दध इति । शः, शप्, श्लुः । "श्लौ" इति द्वित्वम् । आतो लोपः । वक्ष्यमाण इति । "स्याद्व्यदे" त्यनेनेति भावः । प्रदः प्रध इति । "आतश्चोपसर्गे" इति कः ।
ददातिदधात्योर्विभाषा - ददातिदधात्योर्विभाषा । ददः दध इति । शे परेजुहोत्यादिभ्य॑ इति श्ल,श्लौ॑ इति द्वित्वम् । अपित्सार्वदातुकस्य शस्य ङित्त्वात्आतो लोपः॑ इत्यालोपः । वक्ष्यमाणो ण इति ।श्याद्व्यधे॑ति णप्रत्यये आतो युकि — दायः धायः । प्रदः प्रध इति ।आतश्चोपसर्गे॑ इति कः । स्यादेतत् — दद दाने, दध धारणे, आभ्यामचि ददो दध इति सिद्धम्, दाधाभ्यामादन्तलक्षणे णप्रत्यये दायो धाय इत्यपि, ततश्चेदं सूत्रं व्यर्थमिति चेत् । सत्यम् । स्वरार्थमिदं सूत्रम् । अददः अदधः । इह हि अव्ययपूर्वपदप्रकृतिस्वर इष्यते । अजन्तत्वे तुअच्कावशक्ता॑ वित्यन्तोदात्तत्वं स्यात् ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. If you can help in fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!