॥ तस्मै पाणिनये नम: ॥
Page loading... Please wait.
3|1|121
SK 2873
3|1|121
युग्यं च पत्त्रे   🔊
SK 2873
सूत्रच्छेद:
युग्यम् - प्रथमैकवचनम् , च - अव्ययम् , पत्रे - सप्तम्येकवचनम्
अनुवृत्ति:
-
अधिकार:
प्रत्यय:  [3|1|1] , परश्च  [3|1|2] , आद्युदात्तश्च  [3|1|3] , कृत्या:  [3|1|97] , धातो:  [3|1|91]
सम्पूर्णसूत्रम्
Unavailable at the moment
सूत्रार्थ:
This sutra is not updated yet.

The sutras are being written one by one, so this sutra will eventually get updated. Meanwhile, you can refer to the commentaries below.
One-line meaning in English
This sutra is not updated yet.
काशिकावृत्तिः
युग्यम् इति निपात्यते पत्रं चेत् तद् भवति। पतत्यनेन इत् पत्रं वाहनम् उच्यते। युग्यो गौः। युग्यो ऽश्वः। युग्यो हस्ती। युजेः क्यप् कुत्वं च निपात्यते। पत्रे इति किम्? योग्यम् अन्यत्।
`पतन्त्यनेनेति पत्त्रम्` इति। `दाम्नीशस` 3|2|182 इत्यादिना ष्ट्रन्। ` युग्यम्` इति। `युजिर् योगे` (धातुपाठः-1444)। योजनीर्ये --- युज्यते वाहनेन {गमनमिति इति मुद्रितः पाठः} गवादिकमिति युग्यम्॥
युग्यं च पत्त्रे॥ पतत्यनेनेति पत्रमिति। ठ्दाम्नीशसऽ इत्यादिना करणे ष्ट्रन्। ठ्तद्वहति रथयुगप्रसङ्गम्ऽ इति प्राग्दीव्यतीयेनैव यथा सिद्धम्। स्वरेऽपि नास्ति भेदः----क्यपि धातुस्वरः, यत्यपि ठ्यतोऽनावःऽ इत्याद्यौदातत्वम्, अयुग्यमित्यत्रापि न स्वरे भेदः, ठ्ययतोश्चातदर्थेऽ ठ्कृत्योकेष्णुच्चार्वादयश्चऽ इत्युभयत्रान्तोदातविधानात्॥
सिद्धान्तकौमुदी
पत्रं वाहनम् । युग्यो गौः । अत्र क्यप् कुत्वं च निपात्यते ॥
युग्यं च पत्त्रे - युग्यं च पत्रे । क्यबन्तं निपात्यते । ण्यतोऽपवादः । युग्यो गौरिति । शकटादिना योक्तव्य इत्यर्थः । क्यपि कुत्वं निपातनात् । पत्रं वाहनमिति । पतन्ति गच्छन्त्यनेनेत्यर्थे "दाम्नीशसे" त्यादिना करणे ष्ट्रन् । ण्यति तु योग्यमिति स्यात् ।
युग्यं च पत्त्रे - पत्रं वाहनमिति । पतन्त्यनेनेत्यर्थेदाम्नीशसे॑त्यादना करणे ष्ट्रन् । युग्यो गौरिति । यद्यपितद्वहति रथयुगप्रासङ्ग॑मिति तद्धितयताऽपि इदं सिध्यति तथापि ण्यतं व्यावर्तयितुमिदं सूत्रम् । अन्यथा हि योग्यो गौरिति स्यात् । अन्ये त्वाहुः — युग्यो हस्तीति हि वृत्तावुदाह्मतं,तत्तु तद्धितेन न सिध्यति । न हि हस्तीयुगं वहति । कृता तु सिध्यति । युज्यते संबध्ते ह्रसौ कुथादिनेति । ततश्चात्र वैयथ्र्यशङ्कैव नास्तीति दिक् ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. If you can help in fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!