Page loading... Please wait.
2|4|50 - विभाषा लुङ्लृङोः
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
2|4|50
SK 2460
विभाषा लुङ्लृङोः   🔊
सूत्रच्छेदः
विभाषा (प्रथमैकवचनम्) , लुङ्-लृङोः (सप्तमीद्विवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
आर्धधातुके  2|4|35
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
लुगि ल्̥ङि च परत इङो विभाषा गाङादेशो भवति। आदेशपक्षे गाङ् कुटादिभ्यो ऽञ्णिन् डित् 1|2|1 इति ङित्त्वम्, घुमास्थागापाजहातिसां हलि 6|4|66 इति ईत्वम्। अध्यगीष्ट, अध्यगीषाताम्, अध्यगीषत। न च भवति। अध्यैष्ट, अध्यैषाताम्, अध्यैषत। ल्̥ङि खल्वपि अध्यगीष्यत, अध्यगीष्येताम्, अध्यगीष्यन्त। न च भवति। अध्यैष्यत, अध्यैष्येताम्, अध्यैष्यन्त।
`अध्यैष्ट` इति। `आडजादीनाम्` 6|4|72 इत्याट्। `आटश्च` 6|1|87 इति वृद्धि। बाल-मनोरमाविभाषा लुङ्लृङोः 291, 2.4.50 विभाषालुङ्लृङोः। शेषं पूरयति-- इङोगाङ्वा स्यादिति। `इङश्चे`त्यतो, `गाङ् लिटी`त्यतश्च तदनुवृत्तेरितिभावः। सिचि अधि अ गा स् त इति स्थिते --- बाल-मनोरमाआगस्त्यकौण्डिन्ययोरगस्तिकुण्डिनच् 1136, 2.4.50 आगस्त्य। अगस्तयः। कुण्डिना इति। अगस्त्यशब्दादृष्यणो लुक्। प्रकृतेरगस्त्यादेशः। कौण्डिन्यशब्दो गर्गादियञन्तः। बहुत्वे यञो लुक्। प्रकृतेः कुण्डिनादेशश्च। `यस्कादिभ्यो गोत्रे` इत्यारभ्य `आगस्त्यकौण्डिन्ययोः` इत्यन्तं द्वैतीयीकम्। अथ प्रकृतं चातुर्थिकम्-।
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
सिद्धान्तकौमुदी
इङो गाङ् वा स्यात् ॥
विभाषा लुङ्लृङोः - आगस्त्य । अगस्तयः । कुण्डिना इति । अगस्त्यशब्दादृष्यणो लुक् । प्रकृतेरगस्त्यादेशः । कौण्डिन्यशब्दो गर्गादियञन्तः । बहुत्वे यञो लुक् । प्रकृतेः कुण्डिनादेशश्च ।यस्कादिभ्यो गोत्रे॑ इत्यारभ्यआगस्त्यकौण्डिन्ययोः॑ इत्यन्तं द्वैतीयीकम् । अथ प्रकृतं चातुर्थिकम्- ।
विभाषा लुङ्लृङोः - आगत्स्य । आगस्त्यशब्दादृष्यण् । , कुण्डिनीशब्दात्तु गर्गाद्यञ । ननु कुण्डिनीशब्दस्य यञिभस्याढे॑इति पुंवद्भावेनस्तद्धिते॑इति टिलोपः प्राप्नोति । न चसंयोगादिश्चे॑ति प्रकृतिभावः शङ्क्यः,अणी॑ति तत्रानुवर्तनात् । मैवम् । अस्मादेव निपातनात्तम्याऽप्रवृत्तेः कौण्डिन्यः सिध्यति । चकारस्त्वन्तोदात्तार्थः । मध्योदात्तोहि कुण्डिनीशब्दः । कुण्डमस्त्यस्या इति मत्वर्थीयस्यनेरुदात्तत्वादादेशस्यापि कुण्डिनशब्दस्यान्तरतम्यान्मध्योदात्तत्वात् । अवशिष्टस्य प्रकृतिभागस्येति । न च प्रत्ययविशिष्टस्यादेशमात्रम विधीयतां किं लुग्विधानेनेति वाच्यम्, अगस्तीयाश्छात्रा इत्यनापत्तेः, लुकि हि सतिगोत्रेऽलुगची॑ति लुकि प्रतिषिद्धे वृद्धत्वाच्छः सिध्यति । प्रत्ययविशिष्टस्यादेशविधौ तु वृद्धत्वापगमे शौषिको ।ञणेन स्यात् । कौण्डिनाश्छात्रा इति तूभयथापि सिद्द्यत्येव । छापवादस्यकण्वादिभ्यो गोत्रे॑ इत्यण्प्रत्ययस्य प्रवृत्त्या तत्र विशेषाऽभावात् ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
इङो गाङ् वा स्यात्॥
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.