Page loading... Please wait.
1|3|57 - ज्ञाश्रुस्मृदृशां सनः
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
1|3|57
SK 2731
ज्ञाश्रुस्मृदृशां सनः   🔊
सूत्रच्छेदः
ज्ञाश्रुस्मृदृशाम् (षष्ठीबहुवचनम्) , सनः (पञ्चम्येकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
-
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
ज्ञा श्रु समृ दृशित्येतेषां सन्नन्तानाम् आत्मनेप्दं भवति। तत्र जानातेः अपह्नवे ज्ञः 1|3|44 इति त्रिभिः सूत्रैरात्मनेपदं विहितम्, श्रुदृशोरपि समो गम्यृच्छि 1|3|29 इत्यत्र विहितम्। तस्मिन् विषये पूर्ववत् सनः 1|3|62 इत्येव सिद्धम् आत्मनेपदम्। ततो ऽन्यत्र अनेन विधीयते। स्मरते पुनरप्राप्त एव विधानम्। धर्मं जिज्ञासते। गुरुं शुश्रूषते। नष्टं सुस्मूर्षते। नृपं दिदृक्षते। सनः इति किम्? जानाति, शृणोति, स्मरति, पष्यति।
`त्रिभिः सूत्रेः` इति। `अपह्नवे ज्ञः` 1|3|44 इत्यादिभिः। `धर्मं जिज्ञासते` इति। `ज्ञा अवबोधने` (धातुपाठः-1507), सन्, द्विर्वचनम्, अभ्यासस्य ह्यस्वत्वम्, `सन्यतः` 7|4|79 इतीत्त्वम्। `शुश्रूषशते` इति। श्रु श्रवणे` (धातुपाठः-942), `इको झल्` 1|2|9 इति सनः कित्तम्, `श्रयुकः किति` 7|2|11 इतीट्प्रतिषेधः, `अज्झनगमां सनि` 6|4|16 इति दीर्घः। `सुस्मूर्षते` इति।`स्मृ आध्याने` (धातुपाठः-807) ; पूर्ववत् कित्त्वात् `उदोष्ठपूर्वस्य` 7|1|102 इत्युत्त्वम्, रपरत्वम्। `दिदृक्षते` इति। `हलन्ताच्च` 1|2|10 इति कित्त्वम्, ततश्च व्रश्चादिना 8|2|36 षत्वम्, `षढोः कः सि` 8|2|41 इति कत्वम्॥
श्रुद्दशोरपौति। श्रुवः सूत्र एव निर्देशाद् द्दश उपसंख्यानात्॥
सिद्धान्तकौमुदी
सन्नन्तानामेषां प्राग्वत् । धर्मं जिज्ञासते । शुश्रूषते । सुस्मूर्षते । दिदृक्षते ।
ज्ञाश्रुस्मृदृशां सनः - ज्ञानश्र । प्राग्वदिति । आत्मनेपदमित्यर्थः । यद्यपिअपह्नवे ज्ञः, "अकर्मकाच्च"सम्प्रतिभ्यानाध्याने॑ इति सूत्रैः,अर्तिश्रुदृशिभ्यश्चे॑ति वार्तिकेन च ज्ञादिभ्य आत्मनेपदे कृते "पूर्ववत्सनः" इत्यात्मनेपदं सिद्धम्,तथाप्यपह्नवाद्यभावेऽप्यात्मनेपदार्थं ज्ञाश्रुदृशीनामिह ग्रहणमिति मत्वोदाहरति — धर्मं जिज्ञासते इति । ज्ञातुमिच्छतीत्यर्थः । शुश्रूषते इति ।अज्झनगमां सनी॑ति दीर्घः ।इको झ॑लिति सनः कित्त्वम् ।श्र्युकः किती॑ति इण्निषेधः । सुस्मूर्षते इति । स्मृधातोः सनिअज्झने॑ति दीर्घेउदोष्ठपूर्वस्ये॑त्युत्त्वे रपरत्वेहलि चे॑ति दीर्घः ।
ज्ञाश्रुस्मृदृशां सनः - ज्ञाश्रुस्मृ ।अपह्नवे ज्ञः॑ इत्यादिना ज्ञादातोः,अर्तिश्रुदृशिभ्यश्चे॑ति श्रुदृ शिभ्यां चात्मनेपदे कृते तस्मिन्विषयेपूर्ववत्सनः॑ इत्यनेन सिद्धेऽपि विषयान्तरे सन्नन्तादनेन विधीयत इति ज्ञेयम् ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.