Page loading... Please wait.
1|3|41 - वेः पादविहरणे
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
1|3|41
SK 2714
वेः पादविहरणे   🔊
सूत्रच्छेदः
वेः (पञ्चम्येकवचनम्) , पादविहरणे (सप्तम्येकवचनम्)
अनुवृत्तिः
आत्मनेपदम्  1|3|12 (प्रथमैकवचनम्) , क्रमः  1|3|38 (पञ्चम्येकवचनम्)
अधिकारः
-
सम्पूर्णसूत्रम्
उद्गमने वेः क्रमः आत्मनेपदम्
सूत्रार्थः
"वि" उपसर्गात् "क्रम्" धातोः "पादैः विहरणम्" अस्मिन् अर्थे आत्मनेपदस्य प्रत्ययाः भवन्ति ।
Additional description will be added soon.
One-line meaning in English
When the उपसर्ग "वि" is attached to the verb "क्रम्", it gets the प्रत्ययाः of आत्मनेपद, provided the meaning is "to roam around with feet".
काशिकावृत्तिः
विपूर्वात् क्रमतेः पदविहरणे ऽर्थे वर्तमानादात्मनेपदं भवति। विहरणं विक्षेपः। सुष्ठु विक्रमते। साधु विक्रमते। अश्वादीनां गतिविशेषो विक्रमणम् उच्यते। यद्यपि क्रमिः पादविहरण एव पठ्यते, क्रमु पादविक्षेपे इति, तथाऽप्यनेकार्थत्वाद् धातूनाम् एवम् उक्तम्। पादविहरणे इति किम्? विक्रामत्यजिनसन्धिः।
`विक्रामत्यजिनसन्धिः` इति। द्विधा भवति। स्फुटतीत्यर्थः॥
विक्रामत्यजिनसन्धिरिति। द्विधा भवति, स्फुटतीत्यर्थः॥
सिद्धान्तकौमुदी
साधु विक्रमते वाजी । पादविहरणे किम् । विक्रामति सन्धिः । द्विधा भवति । स्फुटतीत्यर्थः ॥
वेः पादविहरणे - पादविहरणं = पादविक्षेपः । तद्वृतेर्विपूर्वात् क्रमेरात्मनेपदमित्यर्थः । साधु विक्रमते वाजीति । सम्यक्पदानि विक्षिपतीत्यर्थः ।
वेः पादविहरणे - वेः पाद । यद्यपि क्रमेः पादविक्षेप एवार्थस्तथापि धातूनामनेकार्थत्वादेवमुक्तम् ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.