Page loading... Please wait.
1|2|25 - तृषिमृषिकृशेः काश्यपस्य
॥ तस्मै पाणिनये नमः ॥
1|2|25
SK 3326
तृषिमृषिकृशेः काश्यपस्य   🔊
सूत्रच्छेदः
तृषि-मृषि-कृशेः (पञ्चम्येकवचनम्) , काश्यपस्य (षष्ठ्येकवचनम्)
अनुवृत्तिः
-
अधिकारः
-
सम्पूर्णसूत्रम्
Will be updated soon
सूत्रार्थः
Will be updated soon.
One-line meaning in English
Will be updated soon.
काशिकावृत्तिः
न क्त्वा सेट् 1|2|18 इति प्रतिषेधे प्राप्ते कित्त्वं विकल्प्यते । तृषि, मृषि, कृशि - इत्येतेभ्यः परः क्त्वा-प्रत्ययः सेट् काश्यपस्य आचार्यस्य मते वा न किद् भवति । तृषित्वा, तर्षित्वा ; मृषित्वा, मर्षित्वा ; कृशित्वा, कर्षित्वा । काश्यपग्रहणं पूजार्थम् ; वा इत्येव हि वर्तते ॥
`ञितृषा पिपासायाम्` (धातुपाठः-1228), `मृष तितिक्षायाम्` (धातुपाठः-1164), `कृश तनूकरणे` (धातुपाठः-1227)।`काश्यपग्रहणं पूजार्थम्` इति। `काश्यपस्यैवैतद्विषयकं ज्ञानं नान्येषाम्` इत्यसाधारणज्ञानोद्भावनमेव पूजा। तस् तत्पूजाद्वारेण शास्त्रस्यापि महार्थतोद्भावनलक्षणा पूजा कृता भवति। एवन्नाम शास्त्रस्य महार्थत्वं येन तथाविधा मुमुक्षवोऽप्याद्रियन्त इति। तेन विकल्पार्थं काश्यपग्रहणं कस्मान्न भवतीत्यत आह-- वेत्येव हि वत्र्तते` इति॥
ऽञितृषा पिपासायाम्ऽ,ऽमृष तितिक्षायाम्ऽ, ऽकृशतनूकरणेऽ । काश्यपग्रहणं पूजार्थमिति । ऽकाश्यपस्यैतद्विषयं विज्ञानं नान्येषाम्ऽ इत्यसाधारणज्ञानोद्भावनमाचार्यस्य पूजाद्वारेण शास्त्रस्यापि पारम्पर्यप्रतिपादनेन प्रामाण्यप्रितपादनात् पूजा भवति ॥
सिद्धान्तकौमुदी
एभ्यः सेट् क्त्वा किद्वा । तृषित्वा । तर्षित्वा । मृषित्वा । मर्षित्वा । कृशित्वा । कर्शित्वा । रलो व्युपधात्-(कौमुदी-2617) इति वा कित्वम् । द्युतित्वा । द्योतित्वा । लिखित्वा । लेखित्वा । रलः किम् । सेवित्वा । व्युपधात्किम् । वर्तित्वा । हलादेः किम् । एषित्वा । सेट् किम् । भुक्त्वा । वसतिक्षुधोरिट्-(कौमुदी-3046) । उषित्वा । क्षुधित्वा । क्षोधित्वा । अञ्चेः पूजायाम् (कौमुदी-3047) इति नित्यमिट् । अञ्चित्वा । गतौ तु । अक्त्वेत्यपि । लुभित्वा । लोभित्वा । लुभोऽविमोहने-(कौमुदी-3048) इतीट् । विमोहने तु लुब्ध्वा ॥
Text Unavailable. Please use feedback link below to provide the text if you have.
तृषिमृषिकृशेः काश्यपस्य - तृषिमृषि । ञितृषा पिपासायां, मृष तितिक्षायां, कृश तनूकरणे ।नोपधा॑दित्यतो वेत्यनुवर्तनात्काश्यपग्रहणं पूजार्थम् । अञ्चेरिति ।उदितो वे॑ति विकल्पप्राप्तावयमारम्भः । अञ्चित्वेति ।न क्त्वा से॑डिति कित्त्वाऽभावान्नलोपो न । एवं चेहनाञ्चेः पूजाया॑मिति नलोपो नेति प्रसादकारोक्तिर्वृथेत्याहुः ।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
तृषिमृषिकृषेः काश्यपस्य काश्यपग्रहणं किमर्थम्? काश्यपग्रहणं पूजार्थम्। वेत्येव हि वर्तते ।। तृषिमृषिकृषेः काश्यपस्य ।। 25 ।।