॥ तस्मै पाणिनये नम: ॥
Page loading... Please wait.
1|2|25
SK 3326
1|2|25
तृषिमृषिकृशेः काश्यपस्य
SK 3326
सूत्रच्छेद:
तृषिमृषिकृशेः - पञ्चम्येकवचनम् , काश्यपस्य - षष्ठ्येकवचनम्
अनुवृत्ति:
-
अधिकार:
-
सम्पूर्णसूत्रम्
Unavailable at the moment
सूत्रार्थ:
This sutra is not updated yet. It will be updated eventually, but if you would like us to update this sutra on priority, please send a message using the link at the bottom of this page. Thanks!
One-line meaning in English
This sutra is not updated yet.
काशिकावृत्तिः
न क्त्वा सेट् 1|2|18 इति प्रतिषेधे प्राप्ते कित्त्वं विकल्प्यते । तृषि, मृषि, कृशि - इत्येतेभ्यः परः क्त्वा-प्रत्ययः सेट् काश्यपस्य आचार्यस्य मते वा न किद् भवति । तृषित्वा, तर्षित्वा ; मृषित्वा, मर्षित्वा ; कृशित्वा, कर्षित्वा । काश्यपग्रहणं पूजार्थम् ; वा इत्येव हि वर्तते ॥
`ञितृषा पिपासायाम्` (धातुपाठः-1228), `मृष तितिक्षायाम्` (धातुपाठः-1164), `कृश तनूकरणे` (धातुपाठः-1227)।`काश्यपग्रहणं पूजार्थम्` इति। `काश्यपस्यैवैतद्विषयकं ज्ञानं नान्येषाम्` इत्यसाधारणज्ञानोद्भावनमेव पूजा। तस् तत्पूजाद्वारेण शास्त्रस्यापि महार्थतोद्भावनलक्षणा पूजा कृता भवति। एवन्नाम शास्त्रस्य महार्थत्वं येन तथाविधा मुमुक्षवोऽप्याद्रियन्त इति। तेन विकल्पार्थं काश्यपग्रहणं कस्मान्न भवतीत्यत आह-- वेत्येव हि वत्र्तते` इति॥
ऽञितृषा पिपासायाम्ऽ,ऽमृष तितिक्षायाम्ऽ, ऽकृशतनूकरणेऽ । काश्यपग्रहणं पूजार्थमिति । ऽकाश्यपस्यैतद्विषयं विज्ञानं नान्येषाम्ऽ इत्यसाधारणज्ञानोद्भावनमाचार्यस्य पूजाद्वारेण शास्त्रस्यापि पारम्पर्यप्रतिपादनेन प्रामाण्यप्रितपादनात् पूजा भवति ॥
सिद्धान्तकौमुदी
एभ्यः सेट् क्त्वा किद्वा । तृषित्वा । तर्षित्वा । मृषित्वा । मर्षित्वा । कृशित्वा । कर्शित्वा । रलो व्युपधात्-(कौमुदी-2617) इति वा कित्वम् । द्युतित्वा । द्योतित्वा । लिखित्वा । लेखित्वा । रलः किम् । सेवित्वा । व्युपधात्किम् । वर्तित्वा । हलादेः किम् । एषित्वा । सेट् किम् । भुक्त्वा । वसतिक्षुधोरिट्-(कौमुदी-3046) । उषित्वा । क्षुधित्वा । क्षोधित्वा । अञ्चेः पूजायाम् (कौमुदी-3047) इति नित्यमिट् । अञ्चित्वा । गतौ तु । अक्त्वेत्यपि । लुभित्वा । लोभित्वा । लुभोऽविमोहने-(कौमुदी-3048) इतीट् । विमोहने तु लुब्ध्वा ॥
Text Unavailable. If you can help fixing this issue by providing this text, please let us know using the feedback link at the bottom of this page. Thank you!
तृषिमृषि। ञितृषा पिपासायां, मृष तितिक्षायां, कृश तनूकरणे। `नोपधा`दित्यतो वेत्यनुवर्तनात्काश्यपग्रहणं पूजार्थम्। अञ्चेरिति। `उदितो वे`ति विकल्पप्राप्तावयमारम्भः। अञ्चित्वेति। `न क्त्वा से`डिति कित्त्वाऽभावान्नलोपो न। एवं चेह `नाञ्चेः पूजाया`मिति नलोपो नेति प्रसादकारोक्तिर्वृथेत्याहुः।
लघुसिद्धान्तकौमुदी
-
महाभाष्यम्
तृषिमृषिकृषेः काश्यपस्य काश्यपग्रहणं किमर्थम्? काश्यपग्रहणं पूजार्थम्। वेत्येव हि वर्तते ।। तृषिमृषिकृषेः काश्यपस्य ।। 25 ।।